Döviz durumu çok çok iyi görünüyor

, , Sende yorum yap

Merkez Bankasi dün, ocak-haziran dönemine ait ödemeler dengesi rakamlarini açikladi. Bu rakamlar sunu gösteriyor: 1} Türkiye’nin döviz sorunu yoktur.
2) Kisa dönemde devalüasyon, dövizi kisitlama tedbiri gibi olumsuz gelismeler beklenmemelidir.
3) Bütün olumsuz kosullara ragmen Türkiye döviz giris çikisini dengeleyecek çarki döndürmektedir.
4) Bavul ticaretinin sifirlanmasi dövizde felakete neden olmaz.
Bu çerçevede 1998 yilinin ocak-haziran dönemine ait ödemeler dengesi ra-kamlanni degerlendirelim:
1) Olagan döviz gelir gideri arasindaki açik 1.5 milyar dolardir. Bu açik geçen yilin ayni döneminde 2.3 milyar dolar idi. Hükümet, IMF’e verdigi tahminlerde 1998 yili açik rakamini 5.5 milyar dolara çikarmisti. Yilin ikinci yansinda 4 milyar dolarlik ilave açik biraz abartili bir rakam olur. Demek ki, yil sonu açigi 4 milyar dolar dolayinda kalabilir. Hatta 3 milyar ile 4 milyar dolar arasinda bile dolanabilir.
2) Herseye ragmen dis borç faiz giderlerinin büyüklügü toplam ödemeler dengesi büyüklügü içinde ufak yer tutmaktadir. Hazmedilebilir boyuttadir.
3) Olagan döviz gelir giderleri arasindaki farkin (cari islemler açigi dengesinin) islemler açiginin/dengesinin kapatilmasi için yurtdisindan ‘degisik yollardan 7.8 milyar dolar bulunmustur.
4) Ödemeler dengesi (döviz) hesaplan yapilirken nereden geldigi belli olmayan veya nereye gittigi belli olmayan paralar net hata ve noksan kalemine kaydedilir. Geçen yilin ilk yarisinda net hata ve noksan kalemi 1.9 milyar dolar açik vermisti. Bu kadar paranin nereye gittigi belirsiz idi. Bu yil ise ayni hesapta nereden geldigi belli olmayan 1.8 milyar do-lar var.
5) Yurtdisindan gelen 7.8 milyar dolar, arti nereden geldigi belli olmayan 1.8 milyar dolar toplanir ise ilk alti ayda: toplam gelir çikar 9.6 milyar dolara.. Hal-buki döviz açigi (cari açik) 1.5 milyar dolar. Açik rakami 1.5 milyar dolan kapatmak için gelen para 9.6 milyar dolar olunca, ikisi arasindaki fark döviz fazlasini teskil ediyor. Bu döviz fazlasi da döviz rezervine ekleniyor.
Iste böylece 1998 yilinin ilk alti ayinda döviz rezervine eklenen para 8.1 milyar dolar. Geçen yilin ayni döneminde döviz rezervine 646 milyon dolar eklenmisti.
Bu temel açiklamalardan sonra sayin okuyucularima, ilk alti aylik ödemeler dengesi tablosunu bütünü ile verip, bu tablodaki rakamlar üzerine Merkez Ban-kasi’nin yorum ve açiklamalarini nakletmek istiyorum.
Ödemeler dengesi (Ocak-haziran)
(Milyon ABD Dolari)

1997 1998
A. Cari islemler hesabi
Ihracat FOB ………………………………………….15213………………..15156
Ihracat…………………………………………………12415………………..12717
Bavul ticareti……………………………………………2552………………….2177
Transit ticaret……………………………………………246……………………262
Ithalat FOB…………………………………………..-21965……………….-22676
Ithalat CIF…………………………………………….-22266……………….-23086
Altin ithalati……………………………………………..-811…………………..-737
Transit ticaret……………………………………………-224…………………..-238
Navlun ve Sigorta …………………………………….1336………………….1385
Dis ticaret dengesi……………………………………-6752…………………-7520
Diger mal ve hizmet gelirleri………………………..8706………………..10683
Turizm…………………………………………………..2616………………….2733
Faiz gelirleri……………………….. ………………….870………………….1060
Diger…………………………………………………….5220………………….6890
Diger mal ve hizmet giderleri ….:………………….-6230…………………-7157
Turizm……………………………………………………-923…………………-1025
Faiz giderleri…………………………………………..-2027…………………-2257
Diger……………………………………………………-3280…………………-3875
Toplam mal ve hizmetler……………………………-4276…………………-3994
Karsiliksiz transferler (özel): Net…………………….1854………………….2415
Isçi gelirleri……………………………………………..1615………………….2290
Diger ………………………………………………………209……………………125
Karsiliksiz transferler (resmi): Net……………………105……………………..66
Isçi gelirleri…………………………………………………17……………………..21
Diger………………………………………………………..88……………………..45
Cari islemler dengesi ………………………………..-2317…………………-1513
B. Sermaye hareketleri
(rezerve hariç) hesabi……………………………. 4905. 7797
Dogrudan yatirimlar (net)……………………………..256……………………220
Portföy yatirimlari (net)……………………………….1152…………………1420
Diger uzun vadeli ….. ,
sermaye hareketleri……………………………………1614………………….2664
Kullanimlar………………………………………………3850………………….5998
Ödemeler………………………………………………-2678…………………-3694
Mevduat (KHDTH-net)………………………………….442……………………360
Kisa vadeli sermaye hareketleri…………………….1883:…………………3493
Varliklar (net) ………………………… ………………… 361 …… … … 426
Verilen krediler ‘.’. ……………………. ……………….. -154 ……………….. -135
Banka rezervi ……………………….. ………………… 836 ………………….. 819
Diger vârliklar …….. ……………….. -321 ………………… -258
Yükümlülükler (net) ………………… .. …………….. 1522 ……………….. 3067
Saglanan krediler …………………… …… . ………… 1739 ………………… 1951
Mevduatlar …………………………… ……………….. -217 ……… ………… 1116
C. Net hata ve noksan …………….. ……………… -1942… ….. …. ………. 1885
Genel denge …………………………. …………….. ….646 ………………… 8169
D. Rezerv hareketleri ……………… ……………….. -646 …………… ….. -8169
IHF ……………………………………. ……………………. 0 ……………….. ….-80
Resmi rezervler …………….. ………. ………………… -646 ……………….. -8089
Bakiniz Merkez Bankasi ödemeler dengesi tablosundaki gelismeleri nasil yorumluyor:
1. 1998 yilinin ilk alta ayinda cari islemler açigi geçen yilin ayni dönemine göre yüzde 34.7 oraninda daralarak 1.513 milyon ABD Dolan olarak gerçeklesti.
2. Ithalat (CIF) harcamalarinin yüzde 3.7 oraninda artmasi, buna karsin ihracat gelirlerindeki artisin yüzde 2.4 düzeyinde kalmasi ve bavul ticaretinin de yüzde 14.7 oraninda azalmasi sonucu dis ticaret açigi yüzde 11.4 oraninda genisleyerek 7.520 milyon ABD Dolan’na ulasti.
3. Yerlesiklerin yurtdisinda yap-tiklari menkul kiymet yatirimlarinda gözlenen net çikisa ragmen, tahvil ihraci yoluyla borçlanma ve yabancilarin menkul kiymet alim satimlarindan elde edilen net girislerdeki artisin sürmesi, “portföy yatirimla-ri”nin 1.420 milyon ABD Dolan net girisle sonuçlanmasina etken oldu.
4. Uzun vadeli sermaye hareketlerinde, banka ve özel sektör borçlanmasinda geçen yila göre önemli artislar oldugu, buna karsin geçen yilin ayni dönemine göre toplam anapara geri ödemelerinde 1.016 milyon ABD Dolari tutarinda daha fazla geri ödeme gerçeklestirildigi gözleniyor.
5. Kisa vadeli sermaye hareketleri yükümlülükler yönünden incelendiginde, bankalar ve kuruluslarin sagladigi kisa vadeli nakit dö-viz kredileri ve ticari kredileri içeren “saglanan krediler” kaleminde önemli artis olmadigi, yurtdisi bankala-nn açtigi depo hesaplarinin da yeraldigi “yurtdisi mevduat hesaplarinda” ise önemli oranda artis meydana geldigi anlasiliyor.
6. Bankalarin döviz mevcutlarin-da 819 milyon ABD Dolan tutarinda azalma oldugu, buna karsin Merkez Bankasi resmi rezervlerinde 8.089 milyon ABD Dolan artis oldugu görülüyor.
7. Portföy yatirimlari (net) kaleminde, uluslararasi sermaye piyasalarindan tahvil ihraci nedeniyle net olarak 1997 Ocak-Haziran döneminde 562 milyon ABD Dolan tutarinda, 1998 yilinin ayni döneminde 1.383 milyon ABD Dolan tutarinda giris gerçeklesti. Diger taraftan, menkul kiymet yatirimlarin-
da 1997 yili Ocak-Haziran döneminde 590 milyon ABD Dolan net giris olurken, 1998 yilinin ayni döneminde 37 milyon ABD Dolan net giris görüldü.
8) Orta ve uzun vadeli sermaye hareketlerinde 1997 Ocak-Haziran döneminde 1.614 milyon ABD Dolan net giris olurken, bu yil ayni dönemde 2.664 milyon ABD Dolan net giris gerçeklesti. Orta ve uzun vadeli döviz kredi kullanimlari, 3.850 milyon ABD Dolan’ndan, 5.998 milyon ABD Dolan’na ulasti. Bu artis bankalar ve özel sektör borçlanmalarindan kaynaklandi. Nisan ayinda, GSM lisans satisi nedeniyle özel sektörce yurtdisindan saglanan l milyar ABD Dolan tutann-daki kredi bu artista etkili oldu. Anapara geri ödemeleri de 2.678 milyon ABD Dolan’ndan 3.694 milyon ABD Dolan’na ulasti. Bu dönemde kredi mektuplu döviz tevdiat hesaplarinda net olarak 360 milyon ABD Dolan artis görüldü.
9) Kisa vadeli sermaye hareketleri yükümlülükler yönünden incelendiginde, geçen yilin ocak-haziran döneminde 1.883 milyon ABD Dolan net giris, bu yil ayni dönemde ise 3.493 milyon ABD Dolan net giris gerçeklesti.
“Kisa vadeli yükümlülükler” kap-saminda yeralan “saglanan krediler” kalemi içerisindeki “ticari krediler”de, 1997 yili ocak-haziran döneminde 973 milyon ABD Dolan, 1998 yilinin ayni döneminde ise 912 milyon ABD Dolan artis görüldü. 1997 yilinin ayni döneminde 554 milyon ABD Dolari artis gösteren banka ve kuruluslarin sagladigi döviz kredilerinde 913 milyon ABD Dolan artis gerçeklesti. “Mevduat he-saplari”nda 1997 Ocak-Haziran döneminde 217 milyon ABD Dolan azalis olurken, 1998 yilinin ayni döneminde gözlenen 1.116 milyon ABD Dolan ar-tis büyük ölçüde yurtdisi bankalann depo hesaplarindaki artistan kaynaklandi. Kisa vadeli sermaye hareketleri varliklar bölümünde yeralan bankalar döviz mevcutlari kalemi 1997 yili Ocak-Haziran döneminde 836 milyon ABD Dolari, 1998 yilinin ayni döneminde 819 milyon ABD Dolan azalma gösterdi, diger varliklar kaleminde ise 258 milyon ABD Dolan artis oldu.

 

Sende yorum yap