Döviz bolluğu (mu?)

, , Sende yorum yap

Döviz bolluğu (mu?)

Geçen yilin ocak-ekim dönemi ödemeler dengesi rakamlari açiklandi. Ocak-ekim döneminde cari islemler (olagan döviz gelir-giderleri) hesabi 3.1 milyar dolar fazlalik gösteriyor. Geçen yilin ayni döneminde hesap 7.5 milyar dolar eksi bakiye vermisti.  Demek ki, bu yil ya döviz gelirimiz artmis ya döviz giderimiz azalmis. Önemli olan bu degisimin sürdürülebilir degisim olmasi, belli bir zorlamaya dayali geçici bir tablo göstermemesidir.  Döviz gelirlerimize bakiyoruz. Ihracattaki 2.8 milyar dolarlik artisa ragmen toplam döviz gelirlerimiz geçen yilin ayni dönemindeki rakamin 1.1 milyar dolar gerisinde.  Iyilesmenin kaynagi ithalat harcamalarindaki 11.4 milyar dolarlik gerileme nedeniyle toplam döviz harcamalarinin 11.9 milyar dolar azalmasidir.  Geçen yilki ithalatin bir bölümünü döviz fiyatindaki ucuzluk nedeniyle talebi artan ürünler teskil ediyordu. Ama, “ana ithalat kalemleri” yatirim mallari, ara mallar ve hammaddeler idi. Bu yil ekonomideki durgunluk nedeniyle bunlarin talebi düsünce ithalat da daraldi. Üretim artisi baslayinca ithalatin artmasi kaçinilmaz bir durum.  Demek ki, döviz gelir gider hesabindaki iyilesme, yapisal degisimden degil, ekonomideki durgunluktan kaynaklaniyor.  Bunu bir köseye not etmekte yarar vardir.  Gelelim cari islemler hesabinin altindaki “sermaye hareketleri” hesabina. Sermaye hareketleri, yabanci sermayenin kredi, portföy yatirimi ve sabit sermaye yatirimi olarak bu ülkeye getirdigi dövizler ile bu ülkeden çikardigi dövizlerin izlendigi hesaptir.  Geçen yilin ocak-ekim aylarinda bu hesaptan ülkeye 12.4 milyar dolar döviz girmisti. Bu yilin ayni döneminde ise ülkeden 10.1 milyar dolarin çiktigi görülüyor.  Tabii ki sermaye hareketleri, ülkenin döviz rezervinin azalmasina yol açiyor.  Ocak-ekim döneminde döviz çikisi nedeniyle resmi rezervler 10.5 milyar dolar azaldi. IMF’den saglanan 8 milyar 258 milyon dolarlik kredi nedeniyle rezervlerdeki net azalis 3 milyar 242 milyon dolar olarak rakamlara yansidi.  Bunlari bilelim de… Döviz fiyatlarinin daha ne kadar ucuzlayabilecegi konusundaki tahminlerde tutarli olalim. Döviz varligimiz büyümedigine, döviz gelirlerinde “sürdürülebilir bir artisi saglayacak yapisal degisim” saglanamadigina göre, stoktan ucuz satislarin bir noktada sonu gelecek ve döviz fiyatlari gene tirmanisa geçecek demektir.  Döviz gelir-gideri (Ocak-ekim; milyon dolar)  2001 2000 Fark Deg. (%)  Gelir 48.061 49.200 -1.139 -2.3  -Ihracat 28.905 26.023 2.882 11.1  (Bavul tic.) 2.548 2.395 153 6.4  -Turizm 7.437 6.869 568 8.3  -Faiz 2.329 2.197 132 6.0  -Isçi dövizi 2.318 3.729 -1.411 -37.8  -Diger 7.072 10.382 -3.310 -31.9  Gider 44.891 56.798 -11.907 -21.0  -Ithalat 33.068 44.517 -11.449 -25.7  -Turizm 1.587 1.541 46 3.0  -Faiz 5.913 4.826 1.087 22.5  -Diger 4.323 5.914 -1.591 -26.9  Fark 3.170 -7.598 10.768  Göstergeler (%)  Döviz gel./Döviz gid. 107.1 86.6  Ithalat/Döviz gel. 68.8 90.5  Faiz öd./Döviz gel. 12.3 9.8  Ihracat/Döviz gel. 60.1 52.9  Faiz öd./Ihracat 20.5 18.5  Ihracat/Ithalat 87.4 58.5

 

Sende yorum yap