Devlet için “tasarruf” demek,”yatırımları durdurmak” demek

, , Sende yorum yap

Devlet harcamalarini kisiyor, devlet kamu Devlet Istatistik Enstitüsü, üçer aylik dönem borçlanma geregini küçültüyor gibi seyler söylenince, siz saniyorsunuz ki, devlet cari
harcamalarini azaltiyor, savurganliktan ta-
sarruf ediyor…Hayir…Hiçbiri degil…Dev-
let sadece “yatirimlari kisiyor”…Yatirimlar
duruyor. Buna karsilik diger harcamalar
eskisinden de büyüyerek sürdürülüyor.
Rakama girmeden önce, ‘bu konuda An-
ka Ekonomik Bülteni’ni hazirlayan Alaattin
Aktas yönetimindeki iktisatçi kardesleriminyorumunu size aktarayim. Sonra rakamlari sayin okuyucularima açiklayayim:
ve açiklamalari verecegim. – Genelde, Türkiye’de üretilen mal ve
*** hizmetlerin (milli gelirin) yüzde 71.3’ünü
Türkiye ekonomisinin içinde bulundugu özel sektör, yüzde 7.7’sini kamu tüketiyor.
dengesizliklerden kurtulabilmesi için izle-
nen kamu harcamalarini küçültme politika-
si sadece kamu yatirimlarinin azaltilmasiyla
saglaniyor. Kamu kesimi, cari harcamala- tüketimi
rindan tasarruf yapmaya yanasmazken,
özel kesimin tüketim harcamalarindaki da- (halki-
ralma sürüyor.
DIE verilerine göre, IMF’ye verilen niyet
mektubundaki kamu kesimi borçlanma ge-
regi ve bütçe açigi hedeflerini tutturmaya
çalisan hükümet, bunu kamu yatirimlarin-
da üçte birden fazla bir azaltmaya giderek
gerçeklestirmeye ugrasiyor. Geçen yilin
ikinci üç ayindan itibaren küçülme egili-
minde bulunan kamu kesiminin nihai tüke-
tim harcamalari ise’bu yilla birlikte yeniden
büyüme egilimine girdi. 1994 yilinin tü-
münde yatirim harcamalarini yüzde 34.8
oraninda küçülten kamu kesimi, bu yilin ilk
üç ayinda da yatirimlarini geçen yilin ilk üç
ayina göre yüzde 37.5 oraninda azaltti.
Kamunun ilk üç aydaki makine ve teçhizat
yatirimlari yüzde 15.3, bina yatirimlari
yüzde 28.1, altyapi yatirimlarinin olustur-
dugu bina disi insaat yatirimlari ise yüzde
50.8 oraninda azaldi.
Yatirimlardaki bu hizli azalmaya karsilik
kamu kesiminin nihai tüketim harcamalari
yilin ilk çeyreginde geçen yila göre yüzde
6.9 oraninda bir büyüme kaydetti. Kamu ke
simince yapilan maas ve ücret ödemeleri bu
dönemde yüzde 2. 7 artarken, ücret ve maas
disindaki cari harcamalarda ise kamu kesiminin nihai
tüketim harcamalarinda yüzde 3.5 oraninda bir azalma
saglanmisti. Özel kesimin tüketim ve yatirim harcamalarinda
5 Nisan kararlariyla birlikte baslayan daralma ise bu
yilin ilk üç ayinda da sürdü. Özel kesimin tüketim harcamalari ocak-mart döneminde yüzde 4.7’lik bir daralma kaydetti. Daralma gida ve
içki için yapilan harcamalarda yüzde l.l, dayanikli
tüketim mallari için yapilan harcamalarda yüzde 18.9,
yari dayanikli ve dayaniksiz tüketim mallari için yapilan
harcamalarda yüzde 11 olarak gerçeklesti.
Enerji, ulastirma ve haberlesme ile hizmet alimi ve
konut sahipligi için yapilan harcamalarda ise yüzde 1.3
ile yüzde 2.7 oranlari arasinda büyümeler kaydedildi.
Özel kesimin, tüketim harcamalari, geçen yilin ilk üç
ayinda yüzde 5.9 oraninda büyümüs, ancak 5 Nisan
kararlarinin etkisiyle ikinci üç ayda yüzde 10.2, üçün-
cü ve dördüncü üç aylarda ise yüzde 7.5’er küçülmüstü.
Özel kesimin sabit sermaye yatirimlarinda geçen yil
5 Nisan’dan sonra baslayan küçülme egilimi bu yilin ilk
çeyreginde de sürdü. Bu kesimin yatirimlarinda yüzde
13.5 oraninda bir küçülme kaydedildi. Makine ve teçhi-
zât yatirimlari geçen yilin ayni dönemine göre yüzde
25.9 oraninda küçülen özel sektörün, bina insaati yati-
rimlari ise yüzde 2.5 oraninda bir artis kaydetti.
***
Devlet Istatistik Enstitüsü, üçer aylik dönemler itibariy-
le milli gelirdeki degisim rakamlarini açikliyor. Milli ge-
lir, belli bir dönemde, ülkedeki tüm mal ve hizmet üre-
timinin parasal degerini verir. Ancak bu deger alt alta
toplanarak hesaplanmaz. Üretimin her safhasinda
üretime eklenen katma degerler toplanarak hesapla-
nir. Katma deger, bir ürünün çikti fiyati ile girdi fiyati .
arasindaki farktir. Üretimin her safhasinda üretime kat-
kida bulunanlarin o mal ve hizmete ekledikleri deger-
dir..
Devlet Istatistik Enstitüsü, üçer aylik dö-
nemler itibariyle Türkiye milli gelirini hem
“üretim” hem de “tüketim” harcamalari
yönünden iki farkli yönden hesaplamakta-
dir.
Tüketim harcamalari yönünden milli gelir
hesabinda, üretilen mal ve hizmetlerin
kimler tarafindan nasil tüketildigi görülür.
Yazinin sonunda sayin okuyucularima özel
bir tablo veriyorum.
Tabloda yer alan rakamlarin önemlilerini
sayin okuyucularima açiklayayim:
– Genelde, Türkiye’de üretilen mal ve
hizmetlerin (milli gelirin) yüzde 71.3’ünü
özel sektör, yüzde 7.7’sini kamu tüketiyor.
Kalan bölümü yüzde 24.7’si. yatirima gidi-
yor. (Toplam 100’ü tutmaz. Ithalat/ihracat
farki var.)
– Geçen yila göre, özel sektörün tüketimi
gerilerken, kamunun tüketimi artmis.
– Artan nüfusa ragmen özel sektör (halki-
miz) yüzde 4.7 daha az tüketmis. Buna
karsi kamu tüketimi yüzde 6.9 artmis.
– Kamunun maas harcamalarindaki artis
yüzde 2.7. Buna karsi diger carilerdeki ar-
tis yüzde 21.6 oraninda.
– Halkimiz tüketimini keserken, “dayanik-
li tüketim mali tüketimi” yüzde 18.9 ora-
ninda, yari dayanikli tüketim mali tüketimi
yüzde 11.0 oraninda gerilemis.
– Kamu sektöründe insaat yatirimlari dur-
mus. Makine alimlari durmus.
Sayin okuyucularim, sorun surada…Ka-
mu kesimi kendine çeki düzen veremiyor.
Tersine kamu kesimindeki israf devam edi-
yor. Göstermelik tasarruf, yatirimlari dur-
durma pahasina saglaniyor. Yatirim de-
mek, oto yol demek, havaalani demek, li-
man demek, haberlesme sistemi demek,
okul, hastahane demek…Bunlara har-
canan paranin kisilmasi, ,ülkenin gelecek
yillarini çöküntüye götürür.
Tevfik GÜNGÖR

Harcamalar itibariyle milli gelir
(Yilin ilk üç aylik dönemindeki milli gelir harcamalarinin dagilimi ve
harcamalardaki degisim)

1994 1995
Gelisme Gelisme
Pay(%) Hizi(%) Pay(%) Hizi(%)
Özel nihai tüketim
harcamalari 73.7 5.9 71.3 -4.7
Gida-içki 34.6 5.0 36.0 -1.1
Dayanikli tüketim mallari 15.5 6.9 13.2 18.9
Yari dayanikli-dayaniksiz
tük. mal. 18.4 6.6 17.2 -11.0
Enerji-ulastirma
haberlesme 14.0 7.5 14.8 1.3
Hizmetler 7.9 7.0 8.5 2.7
Konut sahipligi 9.6 2.9 10.2 2.1
Devletin nihai tüketim
harcamalari 7.1 0.8 7.7 6.9
Maas-ücret 77.7 2.0 74.6 2.7
Diger cari 22.3 -3.1 25.4 21.6
Gayri safi sabit sermaye
olusumu 29.3 8.2 24.7 -16.9
Kamu sektörü 14.1 -7.9 10.6 -37.5
Makine teçhizat 26.6 -41.0 36.1 -15.3
Bina insaati 16.8 -8.6 19.4 -28.1
Bina disi insaat 56.5 25.3 44.5 -50.8
Özel Sektör 85.9 11.4 89.4 -13.5
Makine teçhizat 56.3 14.9 48.3 -25.9
Bina insaati 43.7 7.1 51.7 2.5
Bina disi insaat 56.5 25.3 44.5 -50.8
Özel sektör 85.9 11.4 89.4 -13.5
Makine teçhizat 56.3 14.9 48.3 -25.9
Bina insaati 43.7 7.1 51.7 2.5
Stok degismeleri -1.5 0.2
Mal ve hizmet ihracati 20.0 6.1 24.3 19.7
Mal ve hizmet ithalati 28.6 7.5 28.3 -2.6
Gayri safi yurtiçi hasila 100.0 4.3 100.0 1.5

 

Sende yorum yap