BÜYÜMENİN NASIL FİNANSE EDİLDİĞİNİ ANLAMAK ÇOK GÜÇ

, , Sende yorum yap

BÜYÜMENİN NASIL FİNANSE EDİLDİĞİNİ ANLAMAK ÇOK GÜÇ

Merkez Bankasi, bankalarimizin yil sonundaki mevduat ve kredi rakamlarini yayinladi. Geçen yil sonunun döviz kuru ve bu yilin döviz kuru ile dolara çevirdigimizde, bankalarin mevduatinin 71,5 milyar dolardan 79 milyar dolara yükseldigi, buna karsilik mevduat bankalarinin kredilerinin 21,5 milyar dolardan 19,2 milyar dolara geriledigi görülmektedir.
Dolar olarak banka kredilerinde görülen gerileme yüzde 10,8 oranindadir. 2001 yili sonuna göre, 2002 yili sonunda ABD Dolari’nin degerinde kaydedilen artis yüzde 14,2’dir.
Halbuki ayni zaman araliginda Toptan Esya Fiyatlari Endeksi 30,8 oraninda artmistir. Cari fiyatla ifade edilen kredi rakamlarindan enflasyonu arindirmak için yüzde 30,8 oranindaki Toptan Esya Fiyatlari Endeksi kullanilarak yapilan bir hesaplamada, mevduat bankalari kredilerindeki daralisin yüzde 22,1 oranina ulastigi görülmektedir.
2002 yili krizden çikis hareketlerinin görüdügü bir yil idi. Milli gelir rakamlari 2002 yilinda yüzde 5 veya yüzde 6 oraninda bir büyümenin söz konusu oldugunu ortaya koyuyor. Üretim artisina dayali büyüme kendiliginden olusmaz. Bu büyümenin bir yerden finansmani gerekir.
Dolar olarak bakiyoruz. Kredi hacmi yüzde 10,8 oraninda küçülmüs. Türk Lirasi olarak bakiyoruz, mevduat bankalarinin kredileri yüzde 22,1 oraninda küçülmüs. Iyi de acaba bu durumda, büyüme nasil finanse edildi?
Sabah Gazetesi’nde Abdurrahman Yildirim, büyümenin finansmaninda “karabiyikli yabanci sermayenin” finansman katkisindan söz etti. Karabiyikli yabancilarin finansman katkisi denilen sey sudur: Türk vatandaslarinin ve firmalarinin yurtdisinda sakladiklari fonlar, dis kredi olarak Türkiye’ye getirilmekte ve yatirimlar ile üretimin finansmaninda kullanilmaktadir. Fon güvencesi, vergi avantaji, faizi masraf yazma imkani gibi etkenlerle böyle bir uygulamanin oldugu bilinmektedir. Ama acaba bu uygulamanin boyutu nedir?
Hazine dis borç istatistiklerini yayinlamakta, dis borç kütügüne kaydolan özel sektörün dis kredi rakamlarini açiklamaktadir. Bankalarin kullandiklari krediler hariç, özel sektörün toplam dis borcu 2001 yili sonunda 25,6 milyar dolar idi. Bu rakamin 2002 yili sonunda 28,3 milyar dolara yükseldigi görülmektedir.
Sayin okuyucularim, dikkat buyurunuz. 2002 yili sonunda Türk özel sektörüne mevduat bankalarinin verdigi kredi 19,2 milyar dolar. Özel sektörün (bankalar hariç) yurtdisindan kullandigi kredi 28,3 milyar dolar. Demek ki, Türk özel sektörü, dis krediler ile Türkiye’de Türk banka sisteminden kullandigi kredilerden daha fazla yatirimi ve üretimi finanse eder hale geldi. Bu tabloyu akil ve mantik ile izah etmenin imkani yok. Bu kredilerin büyük bölümünün satici kredileri oldugu kabul edilse bile, yabancilarin Türk özel sektörüne bu büyüklükte kredi imkani saglayacaklarini kabul etmek ileri ölçüde bir iyimserlik olur.
Özel sektörün kullandigi iç ve dis krediler
(Milyar dolar)
2001 Aralik 2002 Aralik
Bankalardaki mevduat 71.5 79.0
Banka kredileri 21.5 19.2
Özel dis borç (*) 25.6 28.3
– Bankacilik disi 2.2 2.3
– Finansal olmayan 23.4 26.0
(*) Bankalar hariç, 2002 yili 9 ay rakamlaridir.

 

 

Sende yorum yap