Büyüme, Stok Artışına Bağlanıyor

, , Sende yorum yap

Büyüme, Stok Artışına Bağlanıyor

2002 yilinin ilk 9 ayinda, gayri safi yurtiçi hasila yüzde 6.5 oraninda büyüdü. Devlet Istatistik Enstitüsü,
büyümeyi saglayan, üretim rakamlanni verdikten sonra, gelirin harcanma seklini gösteren tablolan da yayinliyor.
Harcamalar yoluyla, gayri safi yurtiçi hasila rakamlannda, özel tüketim harcamalarinin 9 ayda yüzde 1.1, kamu
tüketim harcamalarinin yüzde 5.9 oraninda arttigi, yatirimlarin yüzde 5.7 oraninda geriledigi, ihracattaki
artisin yüzde 10.6, ithalattaki artisin 13.7 oldugu görülüyor.
Harcamalann, toplam harcamalar içindeki payi, harcamalann büyüme orani ile çarpilarak, harcamalann gayri safi
yurtiçi hasilanin büyümesine nasil katkida bulundugu hesaplaniyor. Harcama yöntemiyle, gayri safi yurtiçi hasila
tablosuna göre, 2002 yilinin 9 aylik döneminde harcamalann, gayri safi yurtiçi hasilaya katkisi söyle oldu:
Harcamalarin GSYIH’ye katkisi (Puan)
Özel nihai tüketim harc…………………………….0.8
Devletin nihai tüketim harc…………………………0.4
Yatirirn harcamalari………………………………-1.2
Stok degisimi……………………………………..7.0
Mal ve hizmet dis ticareti…………………………-0.5
GSYIH büyüme hizi………………………………….6.5
Açik anlatimiyla, özel,nihai tüketim harcamalari yüzde 6.5’luk büyümeye, 0.8 puanla katkida bulunmus. Devletin
nihai harcamalan, büyümeye 0.4 puan katkida bulunmus. Yatirim harcamalarindaki gerileme nedeniyle büyümeye olumsuz
etkisi, -1.2 puan olmus. Ihracatin büyümeye katkisi, 4.2 puan. Ithalatin ise -4.7 puan. Sonuçta mal ve hizmet dis
ticaretinin büyümeye katkisi -0.5 puan. Bu durumda yüzde 6.5 oranindaki büyüme rakamini elde etmek için, stok
degisiminin büyümeye katkisinin 7.0 puan oldugu hesaplaniyor.
Bu hesap seklinin bir özelligine, sayin okuyucularimin dikkatini çekmek istiyorum. Stok degismelerinin, büyümeye
katkisi, stok rakamina bakilarak hesaplanmiyor. Çünkü stok rakamini bulmak çok zor. Üretimden gidilerek, büyüme
hesaplaniyor. Sonra üretilen bu mal ve hizmetlerin kimler tarafindan harcandigi rakamlanna bakiliyor.
Harcamalardan eksik kalan kisim stok fazlasi olarak kabul ediliyor. Harcamalar, üretim rakamini geçerse,
bu da stoktan eksilme olarak gündeme geliyor.
Çünkü, stok belirlemek çok zor. Bütün bunlan sunun için anlatiyorum, stok degisimi rakami bir gerçege degil,
hesaplamadaki artik veya eksik harcama rakamina göre ortaya çikiyor.
Sayin okuyuculanm 9 ayda, mal ve hizmet üretimi yüzde 6.5 artarken, bu üretimin 7.0 puaninin stoklardan
kaynaklandigi, tam tersine harcamalann büyümeyi 0.5 puan oraninda olumsuz etkiledigi kabul edilebilir bir
açiklama olamaz.
Ama ne yaparsiniz ki Devlet Istatistik Enstitüsü’nün harcama yöntemiyle, gayri safi milli hasila rakamlanna
dayali yorumlar, tek bir açiklamayla sona eriyor. 2002 yilinin 9 aylik döneminde stoklarda büyüme 7.0 puan
ve buna dayali olarak yüzde 6.5’luk bir kalkinma gerçeklesti. Aslinda, harcamalann ve ihracatin büyümede
hiçbir etkisi olmadi.
Bana göre, bu çok önemli ve kabul edilmesi güç bir iddiadir. Iktisatçilarin bu konuyu tartismalannda büyük
yarar vardir.

 

Sende yorum yap