Bütçe açığı azalır gibi görünürken, nakit açığı artıyor

, , Sende yorum yap

1996 yilinin “geçici bütçe” uygulanan ilk 4 ayina ait bütçe rakamlari açiklandi. Ilk dört ayda gelirlerde yüzde 73.0 oraninda artis olurken, giderlerdeki artisin yüzde 34.1 oraninda kaldigi ve bu nedenle, geçen yilin nisan ayi sonunda – 128 trilyon lira olan bütçe açiginin bu yilin nisan ayi sonunda – 38 trilyon lira olarak gerçeklestigi, baska anlatimla bütçe açiginin azaldigi görülüyor.
Ancak, Anka Ekonomi Bülteni’nde yer alan bir yoruma göre bu yaniltici bir durum. Çünkü geçici bütçe uygulanan ocak – nisan döneminde, basta iç borç faizleri olmak üzere birçok harcama kaleminin ödenegi kalmadigi için, nakit olarak ödemesi yapilan önemli miktardaki bir harcama bütçeye gider olarak kaydedilemedi. Bu nedenle de tahakkuk bazinda bütçe giderleri geçen yila göre sadece yüzde 34.1 oraninda artmis gibi gözüktü ve 630 trilyon 837 milyar lira oldu.
Konsolide bütçe gerçeklesmesi
(Ocak – nisan; milyar TL)
1995 1996 Deg. (%)
Gelir 342.235 592.181 73.0
Gider 470.531 630.837 34.1
Bütçe dengesi -128.296 -38.656 -69.9
– Verilen avans ve krediler 4.448 -328.448
-Alacaklar 103 89 -13.6
– Bütçe emanetleri -12.421 -41.774 236.3
-Ödenecek çekler -4.584 -22.512 391.1
Nakit dengesi -140.750 -431.301 206.4
Finansman 140.750 431.301 206.4
-Iç borçlanma 95.596 -146.068
– Dis borçlanma -38.849 -56.423 45.2
– Hazine bonolari 52.673 649.677 1133.4
– Hazinece alinan avanslar 33.912 56.670 67.1
-Diger -2.582 -72.555 2710.0
•Diger -1.777 -6.431
•S.A.I 1.583 -3,258
– Nakit hareketleri hes – -26.383
•Nakit degismesi -5.996 -36.439 507.7
•Net hata 54 -44 –
Bu yorumun dogrulugunu gösteren rakamlar var. Ve bu rakamlar tehlikeyi ortaya koyuyor. Tehlike “nakit dengesi”nin – 431 trilyon lira açik vermesi. Dört ayda bu çok büyük nakit açigi nakit açigi, bütçe açigi (bütçe dengesi) rakamlarina intikal etmeyen kalemlerle büyüyor. Bu kalemlerin ise önemli bölümü bütçede ödenegi kalmayan harcamalar için yapilan nakit ödemelerin olusturdugu “verilen avans ve krediler” hesabi. Bu hesap, yil basina göre 328 trilyon 448 milyar liralik artisla 398 trilyon 553 milyar liraya yükseldi. Bu dönemde bütçe emanetleri 41 trilyon 774 milyar lira. Ödenecek çekler ise 22 trilyon 512 milyar lira azaldi. Alacaklarda ise 89 milyar liralik artis yasandi.
Bütçe nakit açigi geçen yilik ilk dört ayindaki 140 trilyon 750 milyar liralik açiga göre yüzde 206.4 oraninda bir büyüme gösterdi. Bu yilin dört ayindaki açik geçen yilin tümündeki 294 trilyon 256 milyar liralik nakit açiginin ise yüzde 46.6 oraninda üzerine çikti. 1996’nin tümü için 861 trilyon lira olarak hedeflenen nakit açiginin ise yansi dört ayda asildi.
Uzun bir süredir, uzun vadeli iç borçlanma olanagi bulamayan, dis borçlanma ola-naklari da büyük ölçüde kisitli olan Hazine, nakit açiginin finansmanini tümüyle kisa vadeli borçlanmayla gerçeklestirdi. Hazine, ocak – nisan döneminde bütçe nakit açiginin finansmani için bonolar yoluyla net 649 trilyon 677 milyar lira borçlandi. Merkez Bankasi’ndan ise 56 trilyon 670 milyar liralik net kisa vadeli avans kullanildi.
Hazine, yilin ilk dört ayinda, tahvil borçlan için net 146 trilyon 68 milyar, dis borçla-ri için de yine net 56 trilyon 423 milyar liralik geri ödemede bulundu. Hazine, dis borç geri ödemeleri ve tahvil geri ödemeleri için ihtiyaç duydugu net finansmani da kisa vadeli borçlanmayla saglamis oldu.
Anka Ekonomi Bülteni’nde açiklanan rakamlar 1996 yili sonu için tehlike çanlari çaliyor. Ancak, Ankara’da politikacilar birbirini yerken, kamu kesiminin mali durumunun nasil bozuldugu ile kimse ilgilenmiyor. Dört aylik 431 trilyon liralik nakit açigi ve bu açigin kapatillma sekli ekonomide kisa sürede ödenemeyecek faturalari önümüze çikaracak…

 

Sende yorum yap