Bu son zam mı?

, , Sende yorum yap

PETROL zammi, yapilmasi zorunlu bir ayarlama idi. Seçim öncesinin özel sartlarinda geciktirilmisti. Daha fazla geciktirile-meyecegi için yapildi. Petrol zammini diger zamlarin izlemesi normaldir. Öncelikle IMF’in üzerinde dikkatle durdugu TEK tarifeleri ayarlamasi yapilacaktir. Arkadan zammin günlük hayata yansima dönemi baslayacak, dolmus-otobüs ve derken tüm tüketim maddeleri fiyatlarinda kipirdama görülecektir. Dayanikli tüketim mallan fiyatlarinin kademeli bir artis program içinde sürekli yük-seldigibilinmektedir. Bütün bunlarin sonucu enflasyon gene kipirdayacak, enflasyona dayali olarak döviz kurlari düzenlenecek ve gene petrol zammi gündeme gelecektir. BUGÜN benimsenen döviz kuru sistemi terk edilmedigi takdirde, 24 Ocak 1980 tarihinden bu yana örnegi görülen ve bir ölçüde kaniksanan uygulamanin degismesi mümkün degildir. Sistem “teorik yaklasim olarak” dogrudur. Bu sisteme göre, “gerçekçi kuru” muhafaza edebilmek için, yurt içindeki fiyat artislariyla, ticari iliskilerin yogun oldugu ülkelerdeki fiyat artislari arasindaki farkin, kisa sürede para degerine yansitilmasi zorunludur. Açik anlatimiyla, fiyatlar Türkiye’de bir ay içinde % 5 oraninda artar, buna karsilik, Türkiye’nin ticari iliskilerinin yogun oldugu bes ülkenin fiyat artis ortalamalari % 0.5 oraninda kalir ise, o ay Türk lirasinin degeri % 4.5 oraninda düsürülecektir. Bu % 4.5 rakkami, Türkiye’deki fiyat artislari oranindan, ticari iliskilerin yogun oldugu diger bes ülke ortalamasinin çikarilmasiyla bulunan rakkamdir. Gene teorik olarak Türkiye’de serbest piyasa ekonomisi kurallari tam islese, döviz fiyatlari pahalilaninca ithalat azalsa, ihracat artsa para degerindeki ayarlama amacina ulasabilir. Ne var ki, Türk ekonomisinde bugün ithalatin yarisi petrol ve petrol ürünleri ithalatidir. Diger yarisi, sanayi; ara mali ve ham maddesi ithalati ile, makine ve teçhizat alimlaridir.
DÖViZ kurundaki ayarlama, ayni oranlarda degil, daha büyük oranlarda iç fiyatlara yansimaktadir. Bu yansimanin bir bölümü gerçek maliyet artisina dayalidir. Önemli bir bölümü ise, ileride ortaya çikacak ek maliyet artisi ve finansman sorunlarini gögüslemek için yapilan fiyat artirimlarindan kaynaklanmaktadir. Piyasada kendiliginden isleyen ve hem de aksamadan isleyen bir fiyat sistemi kurulmustur. Döviz fiyatindaki ayarlamaya otomatik uyum saglanmaktadir. Herhangi bir mal veya hizmeti üreten kisi veya kurulus, döviz kurlarina göre fiyatlarini ayarlamaktadir. Bu ayarlama sirasinda bilmektedir ki, mal ve hizmetin maliyetini olusturan girdilerin fiyatlarinda da döviz kurundaki artisa bagli bir ayarlama otomatik olarak yapilmaktadir.
DÖVIZ kuru ayarlamasi-iç fiyatlarin yükselmesi-tekrar döviz kuru ayarlamasi ve tekrar iç fiyat yükselmesi kisir döngüsünün bir noktada kirilmasi zorunludur. Bundan önce denenen bir tedbir, döviz kuru ayarlamalarina paralel olarak içeride siki para politikasi izlemek, iç talebi kismak, böylece iç piyasada fiyat artislarini baski altinda tutmaktir. Bu tedbirin, maliyet artislarini ortadan kaldirma gücü yoktur. Sadece, fiyat ayarlamalarinda spekülatif baskiyi ortadan kaldirmasi mümkündür. Maliyeti artan bir mal Ve hizmetin, talep daraldigi için fiyatinin devamli olarak ayni kalmasi düsünülemez. Olsa, olsa fiyat artisi ertelenebilir.

 

Sende yorum yap