Bankalar için “nasıl bir denetim?”

, , Sende yorum yap

Türkiye’de bankalarin denetimi konusunda “sancili birduru mun oldugu?” bankalarin gereginde “denetlenemedigi” bir gerçektir. Denetim konusunda düzenleyici arayislara yö nelmeden önce güncel sorunlari açiklikla belirlemekte yarar vardir:
1. Bankalarin denetimden sorumlu kamu kuruluslarina bil gi vermede farkli tanimlar kulanmalari, özellikle donmuskredi lerin hesaplara yansitilma sekli, bankalarin mali bünyelerinde ki gelismeleri, kâr ve zarar durumlarini iyi izlemeye imkan ver memektedir. Bu konuda bugüne kadarsorununönemine rag men denetim kuruluslarinda gerekli adimlar atilmamistir.
2. Bilançolarin gerçek bilgiyi yansitmamalari halinde Maliye Bakanliginin gerçek bilgiyi isteme yetkisi ve sorumlulugu ol masina ragmen, bu yetki kullanilmadigindan sorunlar büyü mekte, büyüyen sorunlar, yetkililerin radikal tedbirler almala rini güçlestirmektedir.
3. Kanunlara ve usullere uygun faaliyet gösteren ve yü kümlülüklerini yerine getiren bankalar yaninda, bu konuda gerçege uygun olmayan beyanda bulunan veya yükümlülük lerini yerine getirmemelerine gözyumulan bankalar haksiz re kabet yapma imkanina kavusmaktadir.
Banka sisteminin itibari gerekçesiyle yükümlülüklerini yeri ne getirmeyen bankalarin bu islemlerinin Maliye Bakanligi ve Merkez Bankasinca bilinmesine ve bu konulardaki basvurulara ragmen, gerekli islemlerin yapilmamasi, banka sistemine olan güvenin azalmasina neden olmaktadir.
Sonuç olarak, gerçek bilgi veren, kanuna ve usule uysun faaliyet gösteren bankalar hakkinda bile tereddütler ortaya çikabilmektir.
Bu çerçevede Türkiye’de bankalarin denetimi konusunda güncel sorunlar söyle özetlenebilir:
a) Bankalarin denetim organinca belirlenecek birörnek ta nimlar çerçevesinde gerçek bilgileri denetim organina verme leri imkaninin saglamasi,
b) Bankalardan gelecek bilgilerinidegerlendirilerek,kanun larla, kararnamelerle ve Merkez bankasinca tesbit edilen limit lere ve rasyolara uyumun saglanmasi.
Bankalarin daha iyi denetimi için acaba neler yapilabilir?
1. Bankalarin denetimi konusunda Türkiye için yeni bir model arayisi içinde olmak yerine, dünya ülkelerinde ne yapi liyorsa, onlarin özellikle AET’de bu konuda yapilan bir örnek lige yönelis çalismalari da dikkate alinarak gerçekçi bir yaklasi ma gitmek gerekir.
ingiliz Merkez Bankasinin halen basari ile uyguladigi siste min Türkiye için yararli olacagi görülmektedir.
Bunun için Bankalarin denetimiyle ilgili tüm yetki ve so rumlulugun Merkez Bankasinda toplanmasi, Merkez Banka sinda Baskan Yardimcisi düzeyinde denetim üst sorumlusu nun belirlenmesi ve denetimi saglayacak bilgi akimi ve deger lendirme düzeninin bu sorumluya bagli sekilde gelistirilmesi sarttir.
2. Bankalarin denetimi konusunda, tüm bankalar için ge çerli limitler yerine, bankalarin özelliklerine göre, daha yumu sak rasyolar belirlenmsinde zorunluk vardir. (Örnegin Türki ye’ye tüm bankalar özkaynaklarinin 20 kati kadar kredi verir, bir özel veya tüzel kisiye özkaynaklarin % 10’undan fazla kre di açamaz, istiraklerine yatiracaklari kaynaklar özkaynaklariy la sinirlidir.)
3. Banka denetim düzeninin, geçmisi degerlendirip, hata lari cezalandirma yerine, gelismeleri izleme ve tehlikeleri önle meye dönük hale getirilmesi, ingiltere örneginde oldugu gibi bankalarin üst düzey yöneticileriyle, Merkez Bankasinin de netim bölümünün periyodik temaslari yoluyla banka sistemi nin bütününü kapsayacak yasayan, dinamik bir denetim dü zeninin kurulmasinda mutlak zorunluk vardir.

 

Sende yorum yap