Anayasa

, , Sende yorum yap

Dün, “Hürriyet Vakfi Erol Simavi Özel Iletisim ve Egitim Merkezi”ni ziyaret ettim.
Bu merkezde her yil gençler için 6-7 ay süreli “gazetecilik egitim programlan” uygulaniyor.
Bu program çerçevesinde ders vermek için Orhan Birgit agabeyimiz beni davet etmisti… Ders vermeye gittim. Orhan Birgit agabeyimizden ders alip’geldim…
Orhan Birgit agabeyimiz (Allah saglik, uzun ömür versin) de-neyimi ciddi ve dikkatli bir gazetecidir Kendisinden çok seyler
ögrenirim.
***
Sohbet sirasinda dikkat ettim. Orhan Birgit agabeyimizin masasinin üzerinde Anayasa duruyor…
Orhan Birgit agabeyimiz bana sordu:
– Yazi yaziyorsun… Hükümet’den sözediyorsun… Fistik Tansu’dan sözediyorsun… Acaba senin sözettigin hükümetin durumu ne? Acaba Fistik Tansu’nun zaten “müstafi” durumdaki bir hükümetten “istifa etmesi” mümkün mü? Tansu Hanim’in bakanliktan ayrilmasi “istifa” mi. yoksa “terk” mi?
***
Ben “saf ve bakir bir Anadolu çocugu olarak” önce Orhan Birgit agabeyimizin ne söyledigini anlayamadim… Ama sonra “dersimi aldim.” Orhan Birgit agabeyimiz, masasinin üzerinde duran Anayasa’nin ilgili bölümünün ve de Is Bankasi tarafindan yayinlanan Kazim Öztürk’ün hazirladigi “T.C. Anayasalari” kitabinin lll’üncü cildinin 2961 ve.2962′.inci sayfalarinin fotokopilerini verdi.
Buralarda yazili seyleri okuyunca, “bir gazetecinin yazi yazmadan önce, neleri, nasil inceleyip, sonra “ahkâm kesmesi gerektigini” ögrendim.
Bakimi Orhan Birgit agabeyimizin bana verdigi kaynaklarda neler yaziyor:
1. Cumhurbaskani seçilince Sayin Demirel’in “basbakanligi” sona eriyor.
Bundan tabii bir sey olamaz diyeceksiniz ama, bu tespit ilerideki açiklamalar için önemli onun için Anayasa’daki yerini görelim:
Anayasamizin 101’inci maddesinin son fikrasi söyle: “Cumhurbaskani seçilenin, varsa partisi ile ilisigi kesilir ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeligi sona erer.”
2. Herhangi bir sebeple bosalan Bakanliga en geç onbes gün içinde atama yapilmasi zorunlugu var.
Anayasa’nin Temsilciler Meclisi’ndeki ikinci Görüsmesi’nde (adi geçen eser sayfa 2961) bakiniz herhangi bir sebeple bosalan bakanligin doldurulma süresi nasil belirlenmis:
“IV. Bakanliklarin kurulmasi ve Bakanlar
Madde 106.- Bakanliklar, kanunun koydugu esaslara göre kurulur.
Izinli veya özürlü olan bir bakana, diger bir bakan geçici olarak vekillik eder. Ancak, bir bakan birden fazlasina vekillik edemez.
Türkiye Büyük Millet Meçlisi karariyle Yüce Divan’a verilen bir bakan, bakanliktan düser.
Herhangi bir sebeple bosalan bakanliga en geç on bes gün içinde atanma yapilir.”
3. Basbakan da bakanlar ile ayni hükümlere tabi olduguna göre basbakanliga 15 gün içinde atama yapilmasi gerekir.
TBMM’de Anaysasa müzakereleri sirasinda bir tereddüt dogmus.
“Bakanlar için hükümler getiriliyor… Acaba basbakan için de benzer hükümler düsünülmeli mi?” konusu tartisilmis. Tartismalarda su sonucu varilmis: “Bakanlar için getirilen hükümler basbakanlar için de uygulanir…” Açik anlatimiyla eger bosalan bakanliga 15 gün içinde atama yapilmasi zorunlulugu var ise basbakanlik bosaldiginda basbakanliga da I5 gün içinde atama yapilma zorunlulugu vardir.
TBMM’de Anayasa müzakerelerinden bu konudaki görüsme-leri (adi geçen sayfa 2962) size aynen aktariyorum:
“BASKAN – 106’nci maddenin ikinci fikrasinda komisyon bir degisiklik yapmistir. Bu degisiklige göre maddeyi okutuyorum.
Yüksek Baskanliga
106’nci maddenin 2’nci fikrasinin asagidaki sekilde degistirilmesi arz ve teklif olunur.
“Açik olan bakanliklara izinli veya özürlü olan bir bakana, diger bir bakan geçici olarak vekillik eder. Ancak, bir bakan birden fazlasina vekillik edemez,”
Anayasa Komisyonu adina Sözcü Turan Günes
CEMIL SAIT BARLAS- Komisyon izah etsin lütfen.
KOMISYON SÖZCÜSÜ TURAN GÜNES – Muhterem arkadaslar, maddede açik bakanliklar unutulmustu. Açik bakanliklar demek suretiyle tamamlanmistir, vaziyet bundan ibarettir.
CEMIL SAIT BARLAS – Tesekkür ederim.
MUHITTIN GÜRÜN – Bir sual, basbakanin izinli ve özürlü olmasi halinde yapilacak muamele (bakan) kelimesinin içinde mi sayiyorlar.
KOMISYON SÖZCÜSÜ TURAN GÜNES – Evet efendim.
MUHITTIN GÜRÜN – O halde takririmi geri aliyorum. Sayin Baskan.
HIZIR CENGIZ – Yapilan degisiklikle maddedeki noksanlik ikmal edilmistir. Bu itibarla takririmin okunmasina lüzum kalmamistir. Geri aliyorum.
BASKAN – Maddeyi okunan sekliyle reyinize arz ediyorum. Kabul edenler… Etmiyenler… Kabul edilmistir.”
***
Sayin Demirel 16 Mayis 1993 tarihinde Cumhurbaskani seçildiginde basbakanliktan ayrildigina göre, (bu ayrilma ile hükümetin düsmedigi varsayilsa bile) yerine yeni bir basbakan tayini için zorunlu 15 günlük sürenin bitiminde hükümetin varligi noktalanmis olmasi gerekir.
***
Orhan Birgit agabeyimiz bana soruyor:
“-1 Haziran 1993 tarihinden itibaren zaten “müstafi” durumunda olan bir hükümetten, bir bakan nasil istifa edebilir? Buna istifa degil de “makami terk” denilmez mi?”
***
Sayin okuyucularim…
Normal olarak bu gibi konulari üniversite ögretim üyelerimizin, hukukçularimizin, anayasa uzmanlarimizin ve de deneyimli politikacilarimizin tartismalari gerekir…
Hadi o taraflardan ses yok.., Devletin ve Atatürk ilkelerinin yilmaz “müdafii” Oktay Eksi kardesimizin bu konularda yazmasi gerekir.
***
Onlar seslerini çikarmayinca, gözümüzü açmayinca, bizim gibi saf ve bakir Anadolu çocuklarini önüne gelen “uyutuyor”…
Nasil? Orhan Birgit agabeyimizden iyi ders almis miyim?

 

Sende yorum yap