Amerikan tipi sigara üretimi

, , Sende yorum yap

Ekonomik Isler Yüksek Koordinasyon Kurulu’nun l Kasim 1983 günü yaptigi toplantida, Tekel’in insa halindeki 6 fabrikasina, yabanci sermayeli firmalarin, tamami ihracata yönelik Amerikan Tipi sigara üretmek sartiyla ortak olabilecekleri seklinde bir karar alindi. Bu ortakliklar, tamami ihracata yönelik Amerikan Tipi sigara üretebilmek için gerekli Virginya Tipi tütününü ithal edebilecekler.
Kararin degisik yönleri vardir. Temelde önem tasiyan yani, Ekonomik Isler Yüksek Koordinasyon Kurulu’nun, Türkiye -de Amerikan Tipi sigara üretimini uygun görmesidir.
Öncelikle vurgulamak gerekir ki, bu karar Türkiye’de sigara üretiminde çok önemli yapisal bir degisiklik getirmemektedir. Sigara üretiminde özel sektöre veya yabanci sermayeye izin verilmesi sözkonusu degildir. Bilindigi gibi mevcut yasalar, tamamini ihraç etmek sartiyla özel sektörün sigara üretimi yapmasina izni vermektedir. Yabanci Sermayeyi Tesvik Kanunu çerçevesinde izin alarak yabanci sermayeli firmalarin da tek baslarina veya Türk özel tesebbüsüyle ortaklik kurarak, tamami ihracata dönük sigara üretmeleri mümkündür.
Burada tereddüt yaratabilecek tek konu, Türkiye’de Burley ve Virginya tipi tütün yetistirilmedigine göre, tamami ihraç sartiyla Türk sermayesiyle veya yabanci sermaye ile kurulabilecek sigara tesislerinin Amerikan Tipi harmanli sigara için gerekli Burley ve Virginya tipi tütünü nasil temin edebilecekleridir. Genel olarak, ihraç mallarinda kullanilacak girdilere taninan muvakkat ithal veya girdi ithali kolayliklarindan bu sorununda, herhangi bir özel mevzuat gerektirmeden çözüme kavusturulmasi mümkündür.
Bütün bunlara ragmen, Türkiye’de özel sektörün ve yabanci sermayenin bugüne kadar Türk tipi veya Amerikan Tipi harmanli sigara üretimi alanina girememesinin temel nedeni “tamami ihraç” sartiyla sigara üretimini yürütmenin imkansizligindan kaynaklanmaktadir. Bu açidan bakildiginda Ekonomik Isler Yüksek Koordinasyon kurulunun son kararinin özel sektör ve yabanci sermaye için bir degisiklik veya yenilik getirmedigi görülür.
Karar, tümüyle Tekel’i ilgilendirmektedir. Herseyden önce Tekel’e bir ikinci sermaye grubuyla ortaklik kurma imkani taninmaktadir. Bugüne kadar Tekel’in yerli veya yabanci sermaye ile isbirligi imkanlari kendi mevzuatiyla kisitlanmis bulunuyordu. Ekonomik Isler Yüksek Koordinasyon Kurulu kararinin mevcut mevzuat sinirlamalarini bertaraf etmede ne ölçüde yararli olacagi, bu kararin bir prensip karari mi, yoksa uygulamaya imkan verecek güçte bir karar mi oldugu henüz açik degildir. Tekel’in bir baska grupla, yerli veya yabanci sermaye ile isbirligi yapmasina izin vermek kadar önemli olan, bu isbirligini engelleyen mevzuat degisikliklerini kisa sürede gerçeklestirebilmek, uygulamaya yesil isik yakabilmektir.
Tekel’in insa halinde 6 sigara fabrikasi vardir. Bu sigara fabrikalarinin insaasina degisik yillarda baslanmistir. Binalarin çogu tamamlanamamistir. Bugün bir sigara fabrikasi 50-100 milyar liralik bir yatirimdir. Tekel’de sigara üretiminde miktar yaninda kalite sorunu da önem tasimaktadir. Son kararda Tekel’e yabanci bir ortakla isbirligi halinde bu fabrikalardan bir veya birkaçini isletmeye sokabilme gücü kazandirilmak istenilmektedir. Tekel’in kazanci sadece bir tesisi tamamlamak olmayacak, bir tesiste de olsa. yabanci sermaye ile isbirligi sonucu elde edecegi teknik yardim, transfer edebilecegi teknolojiyi Tekel’in diger fabrikalarina uygulama sansina kavusacaktir.
Tekel’in insa halinde 6 sigara fabrikasi vardir. Bu sigara fabrikalarinin insaasina degisik yillarda baslanmistir. Binalarin çogu tamamlanamamistir. Bugün bir sigara fabrikasi 50-100 milyar liralik bir yatirimdir. Tekel’de sigara üretiminde miktar yaninda kalite sorunu da önem tasimaktadir. Son kararda Te-kel’e yabanci bir ortakla isbirligi halinde bu fabrikalardan bir veya birkaçini isletmeye sokabilme gücü kazandirilmak istenilmektedir. Tekel’in kazanci sadece bir tesisi tamamlamak olmayacak, bir tesiste de olsa, yabanci sermaye ile isbirligi sonucu elde edecegi teknik yardim, transfer edebilecegi teknolojiyi Tekel’in diger fabrikalarina uygulama sansina kavusacaktir.
Tamami ihraç sarti ile tek basina veya yerli sermaye ile ortaklik yaparak sigara üretimi imkani bulundugu halde, bugüne kadar Türkiye’ye gelmeyen yabanci sermaye acaba Tekel ile, ayni sartlara tabi olarak sigara üretimini gerçeklestirmek ister mi? Bu sorunun cevabi, belli sinirlamalarla müsbet olabilir. Çünkü, Tekel’in “vergisiz sigara satis potansiyeli” çok büyüktür. Hudut kapilarindaki vergisiz satis magazalari, yurt içinde diplomatik muafiyetli satislar ihracat sayilmaktadir. Komsu ülkelere yapilabilecek ihracat da buna eklenince, küçük boyutlu bir sigara fabrikasini kurabilme imkani ortaya çikmaktadir. Türkiye’de Tekel ile ortakliga istekli olabilecek yabanci sermayenin, belli bir süre sonra, iç pazarin da su veya bu zo-runluklar sonucu, fakat herseyden önce tüketicinin baskisinda Amerikan Tipi harmanli sigaraya açilacagi gerçegini dikkate alacagi ve bu bekleyise dayali olarak uzun vadeli bir yatirima girecegi unutulmamalidir.

 

Sende yorum yap