Ahmet Sapmaz

, , Sende yorum yap

Ahmet Sapmaz öldü. Ahmet Sapmaz Türk sanayiinin öncülerindendir. Güney Sanayii’nin, Ak-bank’in, Sasa’nin kurucularindandir. Ne yazik ki savas alanini kirgin ve yilgin olarak erken terk etti. Kamuoyundan uzak durma tercihi nedeniyle genç kusak Ahmet Sapmaz’i, tanimiyor. Eski kusak unuttu.
Ahmet Sapmaz’in hayat hikâyesi yasarken yazilmali idi. Ahmet Sapmaz gördüklerini, yasadiklanni anlatmali idi. Çünkü bir dönemin hayatta kalmis son sahididir.
Allah rahmet eylesin.
Sakip Sabanci’nin Iste Hayatim isimli kitabindan, Ahmet Sapmaz ile ilgili bölümleri aktaracagim.
Böylece sayin okuyuculanm Ahmet Sapmaz’i hatirlar veya tanir.
Sakip Sabanci anlatiyor:
Babam Haci Ömer’in isini gelistirdigi dönemde, Adana’da ekonomik faaliyetlerde adi geçen kisilerin belli baslilan sunlardir: Adana’da kurtulustan sonra da sehirde kalan ve faaliyetlerini sürdüren gayrimüslimler: Alber Diyap, Çorç Lütfullah, Salamon Rafel Gilado, Vital Eskenazi, Jak Natus, Yako Benyas, Moiz ve Alber Amado, Köskeryan, Antuvan Brazofolli’dir.
Adana’ya daha önce gelen, hali ticareti, pamuk ticareti ile mesgul olan Kayserililer: Mustafa Özgür, Seyit Tekin, Nuri Has’tir.
Adana’ya kurtulustan sonra gelen Kayserili, Nuh Naci Yazgan’dir.
Adana’daki taninmis diger isadamlari, Bekir Sapmaz, Ahmet Sapmaz, Bosnali Salih Efendi, Asim Öz-bilen’dir.
Bunlardan, Alber Diyap, Çorç Lütfullah, Yako Benyas, Alber Amado, Brazofolli Adana’da öldüler. Kös-keryan’in kiz kardesi Alber Diyap ile evli idi, o da Adana’da öldü. SR Gilado, Adana’daki yag tesislerini bize sattiktan sonra Istanbul’a yerlesmisti, orada öldü.
Mustafa Özgür’ün çocugu yoktu. Yegenlerini evlat edindi. Mustafa Özgür, Emin Özgür, Kemal Özgür isimli üç yegeni vardi.
Seyit Tekin’in iki oglu vardi. Erkek çocuklarindan Haci Tekin, genç yasta öldü. Öbür oglu Ibrahim Tekin, Milli Mensucat’ta genel müdürlük yapti. A’k-bank’ta yönetim kurulu baskani oldu.
Nuri Has’in iki kizindan Fazilet, Paktas Fabrikasi’nin sahibi Talip Aksoy ile evlendi. Yildiz ise Ahmet Sayga isimli bir genç ile evlilik yapti. Üç erkek çocugundan Mahmut öldü, Kemal öldürüldü. Kadir Has ile Ak-bank’ta ortakligimiz devam etmektedir.
Nuh Naci Yazgan’in tek oglu 18 yasinda Istanbul’da ölünce, Adana’da kalamadi. Yegeni Mehmet Muhad-disoglu’nu evlat edindi.
Bekir Sapmaz hiç çocugu olmadan Adana’da öldü.
Ahmet Sapmaz iki evlilik yapti. Birinci evliliginden alti kiz, ikinci evliliginden dört erkek, iki kiz sahibi oldu.
Simyanoglu’nun iplik ve bez fabrikasini, Milli Mensucat fabrikasi olarak isleten bes ortak, bir süre sonra anlasmazliga düstüler. Babam Haci Ömer’in, tabip ile “kâr ve refah tepti”. Herbiri isi kendi yanlarina çekmek istediler. Fabrika dagildi.
Bekir ve Ahmet Sapmaz ile ailemizin uzun süren degisik ortakliklari olmasina ragmen, iki kardes kendi imkânlariyla, bir iplik ve bez fabrikasi kurmak istediler. Güney Sanayi Fabrikasi’ni kurdular. Güney Sanayi
Fabrikasi’nin iplikhanesi, Bossa iplik ve bez fabrikasinin kurulusundan bir yil önce üretime baslamistir.
Haci Ömer pamuk piyasasinda iki kardesle tanisip iyi dostluk kurmustu. Bunlar Karaisali Ahmet Sapmaz ve Bekir Sapmaz idi.
Adana’da Kuruköprü mevkiinde satin alinan bir arazi üzerinde, babam ve Sapmaz kardesler ortak olarak bir çirçir fabrikasi kurdular. Yeni çirçir fabrikasi olarak da anilan bu fabrikanin esas unvani Bekir Sapmaz ve Ortaklari Çirçir Fabrikasi’dir. Bu tesiste 50 adet çirçir makinesi bulunuyordu.
Babam ve cicir islerindeki ortaklarindan Ahmet Sapmaz 1942 yillarinda (Türk Nebati Yaglar Fabrikasi tesebbüsünden 2 yil önce) bir gayrimüslimin, Italyan Mu-sevisi Triçelli’nin sahibi oldugu, Katli Iplik Fabrikasi’nin satilacagini duymuslar ve yüzde 50’si babama ait olacak sekilde ortak satin almislar. Çok basit makineleri olan bu fabrika, o zaman pamuk yerine iplik yapip satmak bakimindan onlara cazip görünmüs. Fakat zamanla ise yaramaz hale geldi. Simdi tümüyle tekelin kirasindadir ve depo olarak kullanilir.
Haci Ömer’in bir de insaat müteahhitligi yaptigi dönem vardir.
Muzaffer Budak isimli bir insaat kalfasi, babam ve Ahmet Sapmaz ile bir ortaklik tesis etti. Firmanin adi Muzaffer Budak Insaat sirketi idi. Üç ortak esit pay sahibiydiler. Bu sirket Adana Sanat Okulu, Anitkabir, TBMM insaati, Istanbul Ankara Karayolu, Istanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi insaatlannda degisik ölçülerde isler yapti. Son olarak Ankara’da Ulus Ishani insaatini gerçeklestirdi. Bünyesinde 30-35 adet mühendis ve mimann çalistigi güçlü bir sirket haline geldi. Hatta babamin söyledigine göre, zamanin hükümeti bu firmanin Irak’ta is yapmasini bile istemis.
Akbank ilk kuruldugunda babam bes arkadasi ile birlikte yüzde 15’erlik paya sahipti: Haci Ömer, Nuh Naci Yazgan, Nuri Has, Ahmet ve Bekir Sapmaz kardesler, Mustafa Özgür ve Seyit Tekin bankanin kuruculari ve ortaklanydilar.
Nuh Naci Bey, Nuri Aga, Mustafa Aga, Bekir Aga, Ahmet Aga babamin is ortaklari idiler.
Haci Ömer bankayi kurarken 800 bin lira verdi ve yüzde 15 hisse sahibi oldu. Banka kurulup çalismaya basladiktan sonra 1953 yilinda ortaklar birlesip, babami saf disi biraktilar. Çok üzüldü. Babam bir ise el atti mi, o is büyüsün, sermayesi, ihtiyat akçesi; sevki idaresi, kadrosu güçlü olsun isterdi. Kân çogaltmak ve kârdan pay almaktan baska bir sey düsünmemek babama göre degildi. Kendisine cephe alindigini görünce, hisse çogunlugunu eline geçirinceye kadar didisti.
Sasa sirketi 55 milyon lira sermaye ile kuruldu. Sermayede Sapmazlar’in yüzde 38.5 bizim ailenin yüzde 37.5 payi vardi. Kalan yüzde 25 paya Akbank sahip idi. Sirkete bir kaptan gerekiyordu. Burhan Ulutan’i Genel Müdür tayin ettik.
Sasa’ya makine aramak için ben, Ahmet Sapmaz, Zekai Koçak ve Burhan Ulutan yola çiktik Avrupa’da bize kardesim Özdemir de katildi.
Ahmet Sapmaz’in ölüm ilanini dün gazetelerde okudugumda acaba hakkinda baska neler bulurum diye arastirdim. Baskaca bir bilgi bulamadim. Onun için hayatini eski arkadasi, is ortagi Haci Ömer’in oglu Sakip Sabanci’nin anlatimindan özetledim. Bu isadamlanmi-za bir ders olmali, basarili isadamlarimiz hayatta iken tecrübelerini, gördüklerini, yasamlarini bir kagida geçirmeli ki, bu dünyada yazili bir seyler birakabilsinler.

 

Sende yorum yap