6 aylık bütçe açığı 51.5 trilyon lira

, , Sende yorum yap

Son zamanlarda öyle bir hava yaratildi ki “bütçe açigi” kapandi. Kamunun borçlanma geregi kalmadi. Hükümet “kendi yagi ile kavruluyor”. Ele güne el açmaktan kurtuldu. Burada iki önemli noktaya dikkat etmek gerekir:
(1) Kamu hangi harcamalari kisti da, borçlanma geregi ortadan kalkti veya azaldi?
(2) kamunun borçlanma geregi gerçekten ortadan kalkti veya azaldi mi?
Maliye Bakanligi, 1994 yilinin ilk alti aylik dönemine ait konsolide bütçe gerçeklesme rakamlarini yayinladi. Önce su
rakamlari bir görelim
Konsolide Bütçe Gerçeklesmesi (Ocak-haziran; Milyar TL)
1994 1993 Deg.(%)
Giderler 325.916 187.703 73.6
-Cari 141.842 79.619 7.8.2
.Personel 125.770 72.000 74.7
.Diger cari 16.072 7.619 110.9
-Yatirim 22.394 17.669 26.7
-Transfer 161.680 90.415 78.8
.Iç borç faizi 62.847 30.941 103.1
.Dis borç faizi 26.309 11.892 121.2
.KiT’lere transfer 10.464 11.005 -4.9
.2978 iade 7.190 6.010 19.6
.Emekli Sandigi öde. 12.300 6.000 105.0
.Fon ödemeleri 11.744 3.033 287.2
.Diger transferler 30.826 21.534 43.2
Gelirler 284.723 142.486 60.7
-Genel bütçe 279.855 139.565 100.5
.Vergi gelirleri 213.008 105.782 101.4
.Vergi disi nor.gel. 20.492 9.658 112.2
.Özel gel. ve fon. 46.355 24.125 92.1
-Katma bütçe 4.868 2.921 89.8
Bütçe dengesi -41.193 -45.217 -8.9
Yukaridaki tablodan ögrendiklerimiz sunlar:
(1) Yilin ilk 6 ayinda hükümet hiç bir is yapmamis. 325 trilyon lira harcamanin sadece yüzde 6.7’si ile is yapilmak istenmis. 22.3 trilyon lira yatirima ayrilmis. Yatirima ayrilan paranin büyük kismi teknik personel ücreti, geçici personel ücreti ve proje bedeline gittigine göre, “sifira sifir, elde var sifir” demektir.
(2) Yilin ilk 6 ayinda hükümet harcadigi her yüz liranin 38.5 lirasi ile maas ödemis. 27.5 lirasi ile faiz ödemis, Emekli San-digfnin SSK’nih açigini kapamis, zarar eden KiT’lere para aktarmis ve böylece zamanini geçirmis. Buradan ilginç bir noktaya geliyoruz…nasil ki “okullari kapatirsaniz; Milli Egitim Bakanligfnin derdi kalmaz” ise, “harç bitti, yapi paydos” diyerek, hükümet hiç bir is yapmaz, eline geçen paranin tamami ile maas öder, faiz öder ise, bütçe açigi azalir ve de belki
de kapanir.
***
Bütün bunlara ragmen, 1994 yilinin ilk 6 ayinda konsolide bütçe 41.1 trilyon lira açik vermis. Demek ki, açik kapanmamis. Açik nisbi olarak daralmis. Çünkü geçen yilin ilk 6 ayinda açik 45.2 trilyon lira imis. Eger kendi basina birakilsa bu yil alti ayda 100 trilyon liraya çikmasi isten bile olmayan açik dizginlenmis… Bu dizginlemede iki önemli faktör var:
(1) Hükümetin harcamayi durdurmasi. Is yapmamasi.
(2) Getirilen ek vergiler.
Bütün bunlara ragmen 1994 yilinin ilk 6 ayinda Hazine’nin nakit dengesini tutturmakta zorlandigi görülüyor. Bunun için
size bir tablo vereyim:
Konsolide bütçe nakit dengesi
(Ocak-haziran; milyar TL)
1994 1993 Deg.(%)
Nakit Dengesi -51.584 -43.220 19.4
– Bütçe dengesi -41.193 -45.217 -8.9
-Verilen avans ve kredi -12.689 -1.577 704.6
-Alacaklar -99 171 –
-Bütçe emaneti -2.025 28
-Ödenecekler çekler 4.422 3.375 31.0
Finansman 51.584 43.220 19.4
-îç borçlanma -8.195 -3.042 –
-Dis borçlanma -2.994 5.846 –
-Hazinece alinan avans 22.362 10.165 120.0
-Hazine bonolari 65.639* 31.692 107.1
-Diger -25.228 -7.525 235.3
.Diger emanetler 1.699 1.094 55.3
.SAI -15.428 -9.944 55.1
.Nakit degismesi -11.726 1.349 –
Net hata 227 -24 –
Yukaridaki tablonun adi “konsolide bütçe nakit tablosu”dur. Bu tablo 41.1 trilyon liralik bütçe açigina ek olarak, Hazine’nin diger islemlerinden gelen yüklerle birlikte ortaya çikan, toplam nakit açiginin miktarini ve nasil karsilandigini gösterir.
(1) Bütçe açigi 41.1 trilyon liraya gelen yüklerle nakit açigi 51.5 trilyon liraya yükselmis.
(2) Bu açigi kapatmak için Hazine yilin ilk 6 ayinda 76.8 trilyon lira yeniden borçlanmis.
Bakiniz, yilin ilk 6 ayinda Hazine’nin borçlanma durumu nasil:
Hazine bonolari 65.639
Merkez Bankasi 22.362
Tahvil borçlanmasi
Iç satislar -8.195
Dis satislar -2.994
Toplam 76.812 milyar TL.
Demek ki. yilin ilk yarisini gene borçlanma kurtarmis. Hem de kisa vadeli borçlanma, dikkat edilir ise, tahvil kaynagi tikanmis durumda. Tahvil kaynagindan para gelmemis. Tersine ödeme yoluyla para gitmis.
***
Hükümet tüm harcamalari durdurarak, hiç bir is yapmadan bu durumu nasil sürdürebilir. Veya hiç bir is yapmadan, tüm harcamalari durdurmus iken, böyle bir bütçe içinde memur ve isçi ücretlerini nasil artirabilir? KIT zararlarini nasil karsilayabilir? Siz bu sorulan cevaplayabilirseniz “bravvooooo…”

 

Sende yorum yap