2004’e kadar “kalkınma-büyüme” hayal (mi?)

, , Sende yorum yap

2004’e kadar “kalkınma-büyüme” hayal (mi?)

Tabii ki ekonomik politikalar ve sosyal
politikalar Ankara’da olusturulacak.
Ama Ankara deyince neyi anlayaca-
giz? Halkin temsilcisi olan milletvekillerin-
den olusan TBMM’yi, TBMM’den çikan
hükümeti mi? Yoksa bürokrasiyi mi?
Politikalari kim olusturuyor? TBMM’de
halkin temsilcileri ile halkin temsilcilerinin
olusturdugu hükümet mi? Yoksa bürokrat-
lar mi? Bürokratlar bu politikalari kiminle
olusturuyor? Kimin için olusturuyor? Olus-
turulan politikalardan halkin temsilcileri-
nin ve hükümetin haberi var mi?
Hazine Müstesarligi uzmanlari ile IMF
uzmanlari Stand-by Anlasmasi’na iliskin
dördüncü konsültasyonun birinci gözden
geçirme çalismalari sirasinda 2002 yilinin
ve onu izleyen iki yilin makro ekonomik
hedeflerini revize ettiler.
Bunun anlami Türk ekonomisinin 2004
yili sonuna kadarki kader çizgisinin Anka-
ra’da çizilmis oldugudur. Acaba çizilen bu
kader çizgisinden TBMM üyelerinin, hü-
kümetin haberi var mi?
Daha önemlisi Türk halki kendisi için be-
lirlenen bu politikalari nasil ögrenecek?
Önder Dogan’in yönetiminde Ankara
Ekonomi Bülteni’ni hazirlayan iktisatçilar
Naki Çakir, Melike Yildiz, Conxita Isik, Ol-
cay Aydilek, ve Özlem Dogruer, Anka-
ra’da olup biteni yakindan izliyor.
Makro hedeflerdeki revizyonu kamuoyu-
na duyurmakla kalmadilar, revizyonun ne
anlama geldigini de anlattilar. Sayin oku-
yucularima bu arkadaslarimin derledigi bil-
gileri aktarmak istiyorum.
Çünkü Türkiye’nin 2004 yilina kadarki
ekonomik yapisini etkileyecek çok önem-
li degisiklikler yapildi.
2002 ve izleyen yillara iliskin bazi mak-
ro ekonomik hedeflerde revizyona gidildi.
2002, 2003 ve 2004 yillari için kamu
borçlarinin milli gelire oranina iliskin tah-
minler asagi çekildi. Hazine faizi projeksi-
yonlari 2002 için düsürülürken, 2004 için
yükseltildi. Brüt dis borçlanma tutarina ilis-
kin hedefler asagi çekilirken, Eurobond ih-
raçlariyla borçlanma tutarina iliskin 2002
projeksiyonu 2.5 milyar dolardan 3 milyar
dolara çikarildi.
Yeniden belirlenen makro hedeflere gö-
re, 2002 için daha önce yüzde 81.3 ola-
rak tahmin edilen, kamu kesimi net borcu-
nun gayri safi milli hasilaya (GSMH) orani
yüzde 77.2’ye revize edildi. Yapilan reviz-
yonla söz konusu oran 2003 için yüzde
73.3’ten yüzde 69.7’ye, 2004 için de
yüzde 69.4’ten yüzde 65.7’ye çekildi. Bu
kapsamda kamu kesimi net dis borcunun
GSMH’ye orani 2002 için yüzde 33.4,
2003 için yüzde 29.2, 2004 için yüzde
27.1 olarak tahmin ediliyor. Kamu kesimi
net iç borç stokunun milli gelire oranina
iliskin tahminler de sirasiyla yüzde 43.8,
yüzde 40.6 ve yüzde 38.6.
Bütçe açigi
Bütçe açiginin GSMH’ye oranina iliskin
tahmin 2002 için yüzde 5.4’ten yüzde
5.3’e düsürüldü. 2003 ve 2004 için yüz-
de 5.6 olan hedefler korundu.
Faiz ödemelerinden faiz geliri ve Merkez
Bankasi’ndan kâr transferlerinin düsürül-
mesiyle bulunan “net faiz ödemesi”nin
milli gelire orani 2002 için yüzde 20.5
olarak hedeflenmisti. Bu oran yüzde 19’a
revize edildi. Söz konusu oran 2003 için
yüzde 16.2’den yüzde 17.3’e revize edilir-
ken, 2004 için öngörülen yüzde 13.5
orani degistirilmedi.
2002 ve izleyen iki yilda faiz disi bütçe
fazlasinin milli gelire oraninin ayni olmak
üzere yüzde 6.5 düzeyinde gerçeklesmesi
hedefi korundu.
Eurobond’la borçlanma hedefi bü-
yütüldü
Konsolide bütçe net dis finansmani kap-
saminda brüt borçlanma hedefi 2002 için
7.4 milyar dolardan 6.5 milyar dolara,
2003 için 7.5 milyar dolardan 6.7 milyar
dolara çekildi. 2004’ün 7 milyar dolarlik
hedefi degismedi.
Bu kapsamda 2002 Eurobond ihraciyla
saglanacak borçlanma ise 2.5 milyar do-
lardan 3 milyar dolara çikarildi, 2003’te
4.5 milyar, 2004’te 4.7 milyar dolarlik ih-
raç hedefi korundu.
Türkiye konsolide bütçe dis borçlari kap-
saminda bu yil 6.5 milyar, 2003’te 8.4
milyar, 2004’te 8 milyar dolar geri ödeme
gerçeklestirilecek.
Kamu kesimi borçlanma geregi tahmin-
leri de asagi çekildi. Merkez Bankasi kâri
dahil KKBG’nin milli gelire orani hedefi
2002 için yüzde 11.9’dan yüzde 11.1’e
düsürüldü, Bu oran 2003 için yüzde
9.3’ten yüzde 9.1’e, 2004 için yüzde
6:8’den yüzde 6’ya revize edildi.
Hazine faizi
2002 için yüzde 69.6 olarak öngörülen
Hazine bonosu ortalama nominal faiz ora-
ni yüzde 65.6’ya revize edildi. Hazine bo-
nosu faizinde 2003 için öngörülen yüzde
46 orani korundu, 2004’ün orani yüzde
32.4’ten yüzde 38.1’e yükseltildi. “Hazi-
ne bonosu ortalama dönem basi reel faiz
orani” beklentisi de 2002 için yüzde
33.2’den yüzde 30.8’e çekildi. 2003 için
yüzde 27.5 olarak öngörülen oran degis-
tirilmedi. 2004 için beklenen oran yüzde
20.5’ten yüzde 20’ye düsürüldü.
Söz konusu büyüklük hesaplanirken, or-
talama aylik nominal faiz orani 12 aylik
“illerdeki enflasyon”a bölünüyor. Yeni ali-
nan borcun ortalama vadesi 1 yildan az ve
degisken faizli kagitlarin üçer aylik kupon
ödemeleri oldugu için bu hesaplama enf-
lasyonun düstügü bir ortalama efektif reel
faiz oranini oldugundan fazla gösteriyor.
Büyüme hedefleri
Bu yil için yüzde 3 ve 2003 ile 2004 için
de ayni oranlarda olmak üzere yüzde 5
düzeyinde beklenen reel GSMH büyüme
hedefi korundu.
Ancak, GSMH’deki nominal büyüme
tahmini 2002 için yüzde 53.1’den yüzde
57.8’e yükseltilirken, 2003 için yüzde
31.2’den yüzde 30.7’ye düsürüldü. 2004
için yüzde 18.8 olarak beklenen oran de-
gistirilmedi. Bunun paralelinde GSMH
deflatörü tahmini, 2002 için yüzde
48.9’dan yüzde 53.2’ye yükseltildi, 2003
için yüzde 24.9’dan yüzde 29.4’e çekildi.
2004 için yüzde 13.1 olarak belirlenen
oran ayni kaldi.
2002 için 283.2 katrilyon lira olan
GSMH tutari hedefi korundu, 2003 için
370.1 katrilyona, 2004 için ise 439.5
katrilyona çekildi.
Enflasyon
TEFE bazinda bu yil için yüzde 31,
2003 için yüzde 16.2, 2004 için yüzde
12 olarak öngörülen 12 aylik dönem so-
nu enflasyon hedefleri korundu. TÜFE’de
anilan yillar için sirasiyla yüzde 35, yüzde
20 ve yüzde 12 olarak belirlenen yillik ar-
tis hedefleri de degistirilmedi.
Bu yil, 2003 ve 2004’te GSMH’nin
yüzde 1.2’si oraninda cari islemler açigi
verilecegi tahmin ediliyor. Önceki projek-
siyonlar, cari açigin milli gelire oraninin
2003’te yüzde 1, 2004’te yüzde 1.1 ola-
cagi seklindeydi.
Özellestirme geliri hedefleri ise degistiril-
medi. Bu yil 1.5 milyar, gelecek yil 2.5
milyar, 2004’te de 1 milyar dolarlik özel-
lestirme geliri hedefleniyor.
Sayin okuyucularim, bu anlatilanlar
2004 yilina kadar ekonominin nasil gide-
cegini, büyümenin olup olmayacagini, pi-
yasanin açilip açilamayacagini gösteriyor.
Unutmayiniz bunlar “iyimser hedefler”
iyimser hedeften sapma, büyüme yerine
küçülme, zenginlik yerine fakirlik, canlan-
dirma yerine durgunluk demektir:
Bu tablo genelinde “en az 2004 yilina
kadar frene basilacagini, “agir borçlanma-
nin ve yüksek reel faizin devam edecegini
ortaya koymaktadir. Bundan kimlerin ha-
beri var? Kimler bunlari tartisiyor?
Türkiye: Seçilmis göstergeler, 1999-2004
1999 2000 2001 2002 2003 2004
Yüzde
Reel sektör
Reel GSMH büyüme orani -6.1 6.3 -9.4 3.0 5.0 5.0
GSMH deflatörü 55.8 50.9 57.8 53.2 24.4 13.1
Naminal GSMH büyüme orani – 60.4 42.9 57.8 30.7 18.8
TEFE (12 aylik, dönem sonu) 62.9 32.7 88.6 31.0 16.2 12.0
TÜFE (12 aylik, dönem sonu) 68.8 39.0 68.5 35.0 20.0 12.0
Hazine bonosu ortalama nominal faiz orani 106.2 38.0 99.1 65.6 46.0 38.1
Hazine bonosu ort. dönem basi reel faiz orani 1/ 32.0 -9.5 31.1 30.8 27.5 20.0
GSMH’ nin yüzdesi olarak
Konsalide bütçe
Faiz disi bütçe dengesi2/ 1.5 4.2 4.6 5.3 5.6 5.6
Net faiz ödemeleri3/ 13.1 15.8 21.8 19.0 17.3 13.5
Genel denge -11.6 -11.6 -17.2 -13.7 -11.7 -7.8
Konsalide kamu sektörü
Faiz disi denge -2.0 2.3 5.9 6.5 6.5 6.5
Net faiz ödemeleri 4/ 22.1 21.9 23.5 17.6 15.6 12.5
KKBG (Merkez Bankasi karlari dahil) 24.1 19.6 17.6 11.1 9.1 6.0
Operasyonel denge -12.4 -6.9 -1.2 -3.5 -4.4 -3.0
Keynak: Türkiye’nin verileri ile IMF uzmanlarinin yaptigi tahminler
1/ Ortalama aylik nominal faiz orani 12 aylik illerdeki TÜFE oranina bölünmüstür.
Yeni alinan borcun ortalama vadesi 1 yildan az oldugu ve degisken faizli kagitlarin
üçer aylik kupon ödemeleri oldugu için bu sekilde yapilan hesaplama enflasyonun
düstügü bir ortamda efektif reel faiz oranin oldugundan fazla göstermektedir.
2/ Taahhüt bazinda, TCMB kar transferleri faiz gelirleri ve özellestime ge-
lirleri hariç,
3/ Faiz ödemeleri eksi faiz gelirleri arti Merkez Bankasi’ndan kar transferleri
4/ Faiz ödemeleri eksi faiz gelirleri arti bütçeye aktarilmadan önceki Merkez
Bankasi kari.

 

Sende yorum yap