1996 yılında ekonomi yüzde 7.9 büyüdü

, , Sende yorum yap

Devlet Istatistik Enstitüsü 1996 yili milli gelir (GSMH) rakamini açikladi.
GSMH (gayri safi milli hasila) GSYIH (gayri safi yurtiçi hasila) rakamina dis âlemden gelenler ile dis âleme gidenler arasindaki farkin eklenmesiyle veya bu farkin çikarilmasiyla bulunan milli gelir rakamidir.
Milli gelir kaba anlatimiyla ülkede bir yil içinde üretilen mal ve hizmetlerin parasal degerini gösterir. Bu parasal deger üretilen mal ve hizmetlerin degerleri alt alta yazilip toplanarak bulunmaz, her mal ve hizmet için yaratilan katma degerler toplamindan olusur.
Bu nedenle milli gelir (bu yazida basit anlatim için GSMH karsiliginda milli gelir deyimi kullanilmaktadir) ülkede bir yil içinde yaratilan degeri ve baska anlatimla ülkenin bir yillik gelirini gösterir.
Biz ülkede bir yil içinde rnal ve hizmet üretiyoruz buna GSYIH diyoruz ama, bunun bir kismini disariya gönderiyoruz. Ihraç ediyoruz. Veya baska sekilde gidiyor. Disari gidenler ülkedeki GSYIH’den çikiyor. Buna karsilik disaridan içeriye mal ve hizmetler giriyor. Bunlar da GSYIH’ye ekleniyor. Kaba anlatimla ithalat daha fazla ihracat daha az ise, GSYIH’ye bir ekleme oluyor. Tersi halinde GSYIH azaliyor. Ve neticede GSMH rakami ortaya çikiyor.
***
Bu açiklamalardan sonra gelelim 1996 yili milli gelir rakamina.
• 1996 yili milli geliri 15.125 trilyon lira olarak belirlendi.
• 1996 yili için DIE’nin hesapladigi “deflatör” (çevrim orani) yüzde 78.5 olarak açiklandi.
• Demek ki, 1996 yili milli gelirinin 1995 yili milli gelirine çevirmek içinde bulunan yüzde 78.5 oranindaki enflasyon siskinligini almak gerekiyor. Bunu aldigmizda 1996 yilinin cari fiyatlariyla 15.125 trilyon lira olan rakamin, 1995 yili sabit fiyati ile 8.473 trilyon liraya indigi görülür.
• Simdi ikisine 1995 fiyati ile ifade edilen 1995 ve 1996 milli gelir rakamlannin karsilastirilmasi ve milli gelir rakaminin 1996 yilinda nasil büyüdügünün hesaplanmasi imkâni ortaya çikmis demektir.
• 1996 yilinin (1995 fiyatlariyla) 8.473 trilyon lira olan milli gelir rakamini 1995 yilinin (1995 fiyatlariyla) 7.854 trilyon lira olan milli gelir rakamina böldügümüzde ortaya çikan yüzde 7.9’luk artis orani, sabit fiyatlarla (1995 fiyatlariyla) milli gelir artisini gösterir.
• Milli gelir artisi, “gelisme hizi”, “kalkinma hizi” diye de adlandirilir. Gelisme hizirdir, kalkinma hizirdir, çünkü milli gelirdeki reel artis (sabit fiyatlarla artis) o yil içinde ülkede üretilen mal ve hizmetlerdeki reel
artisi göstermektedir.
***
Uluslararasi karsilastirmalara imkân vermek için her ülke milli gelirini dolara dönüstürür. Dolara dönüstürmede yilin ortalama dolar kuru esas alinir. 1996 yili ortalama dolar kurunu DIE 82.391 TL. olarak kabul etmis ve 1996 yili milli gelirini 183.5 milyar dolar olarak hesaplamistir.
Ülkede bir yil içinde üretilen mal ve hizmetin parasal degeri ülke nüfusuna bölündügünde ise, kisi basina düsen milli gelir rakami bulunur.
Bu islemde de yil ortasi ortalama nüfus esas alinir. 1996 yilinda Türkiye’nin ortalama nüfusu 62.6 milyon olarak hesaplanmistir.
1996 yili toplam milli geliri 183.5 milyar dolar rakami 62.6 milyona bölündügünde, Türkiye’de kisi basi milli gelirin 2.928 dolar oldugu ortaya çikmaktadir.
Bu rakam 1995 yilinda 2.759 dolar olarak hesaplanan kisi basi gelir rakamindan yüzde 6.1 daha fazladir. Milli gelir yüzde 7.9 arttigi hâlde, kisi basi gelirin yüzde 6.1 oraninda artmasinin nedeni, bir yil boyunca ülkede nüfusun artmasi, ayni geliri daha çok kimsenin paylasmasidir.
Nüfus artisinin kisisel gelir artisindaki olumsuz etkisi iste budur.
Cari ve sabit fiyatlarla milli gelir (GSMH) nasil artti?
1995 1996
GSMH (Cari fiyatlarla milyar TL.) 7.854.887 15.125.091
GSMH fiyat deflatörü (Yüzde) 87.2 78.5
GSMH (1995 yili fiyati ile) 7.854.887 8.473.440
GSMH (Sabit-1995 fiyatiyla-Artis orani) 8.0 7.9
ABD Dolan yil ortalamasi/TL. 46.183 82.391
GSMH (Milyar ABD Dolan olarak) 170.0 183.5
Nüfus (Yil ortalamasi/milyon) 61.4 62.6
Kisi basi GSMH (ABD Dolan) 2.759 2.928
Kisi basi GSMH (Cari fiyatla/Milyon TL.) 127.4 241.2
Kaynak: DIE

 

Sende yorum yap