1996 bütçesi geleceğe ipotek koymuş bulunuyor

, , Sende yorum yap

Ister bu hükümet degissin, ister baska hükümet gelsin, ister bu
partiler gitsin, ister baska politikacilar koltuga otursun, 1996 yili
bütçesi öyle kemiklesmis ki, “mümkünati yok!..” icraata kapi aç-
masinin…
Iktidar demek, “icraat” demektir. Icraat para ile yapilir. Bütçe-
ler gide gide öyle kemiklesmis durumda ki, iktidarâ gelenlerin “ic-
raat” yapmaya haklari da yok, vakitleri de… Tüm vakitlerini, büt-
çenin deligini kapamaya, asagidan akan paralarin yerine yukan- ,
dan bütçeye para boca etmeye harcamak zorundalar.
Böyle olunca, “koyuver: gitsin…” misali, bütçe hazirlamak bir
formalite halini almis…, “Koyuver gitsin misali…” hedefler, ra-
kamlar ciddiye alinmiyor…
***
1995 yili bütçesi hazirlanirken tespit edilen hedeflerin tümü
sasmis. Milli gelir rakami sasmis, kalkinma hizi sasmis, enflasyon
rakami sasmis, bütçe gider toplami siniri asmis… Kimin umu-
runda… Ayni iyimserlikle veya “vurdumduymazlikla” 1996 yili
bütçesinin temel hedef ve büyüklükleri de belirlenmis. Önce bun-
lari görelim:

1996 yili temel hedefleri

Büyüme hizi………………………………..% 4.5
Enflasyon (yil ortalamasi)………………….. % 45
Enflasyon (yil sonu) ………………………..% 35
ABD Dolari (yil ortalamasi)………………62.885 TL
ABD Dolari (1996 Aralik)…………………73.200 TL
ABD Dolari deger artisi yil ortalamasi) ……….% 39
Ithalat…………………………….37.5 milyar $
Ihracat…………………………….24.2 milyar $
Dis ticaret açigi……………………13.3 milyar $

Iste bu detem hedef ve büyüklükler çerçevesinde, 1995 yili büt-
çe rakamlarinda “gerçeklesecek rakamlar dikkate alinmadan, ön-
görülen rakamlâr gerçeklesmis varsayilarak” yeni bir bütçe tasla-
gi hazirlanmis. 1996 yili bütçe taslaginin ana çizgileri söyle:

1996 bütçe tahmini (Trilyon Lira)
Artis
1996 1995 orani

I Milli gelir 11.976 7.574 58
II Toplam gelirler 2.370 1.412 68
(vergi gelirleri) (1.800) (880) (104)
III Bütçe açigi 410 259 58
IV Toplam harcamalar 2.780 1.331 108
1.Personel ödemeleri 743 420 90
2.Faiz ödemeleri 940 388 142
3.Diger cari harcamalar 270 125 116
4.Transferler 638 269 136
5.Yatirimlar 189 129 47

Önemli olani, personel harcamalari ile, faiz ödemelerinin tüm
vergi gelirlerini yutar hale gelmesi…
Iste bütçeyi kemiklestiren, icraati yok eden de bu…
Faiz ödemelerinin büyümesi karsisinda, zam isteyenler, ödenek
isteyenler devamli olarak, faizi bahane ediyor…
Faize bu kadar giderken, “ücrete su kadar zam” çok mu? Faize
bu kadar giderken, “cari harcamalar su kadarcik artmis çok
mu?” deniliyor.
Unutuluyoki , bu faiz belasinin nenedeni hesapsiz kitapsiz, perso-
nel ödemelerindeki artis, cari harcamalardaki artis… Bu artislar
gerçek kaynaktan saglanamayinca, kamu borçlaniyor… Borçlan-
dikça faiz gideri artiyor… Sonra da “Yavuuu… Faizlere bu kadar
para ödenir mi?” diyenler ortaya çikiyor.
Toplam harcamalar içinde büyük paya sahip personel harca-
malari kimlere gidecek? Trilyon lira olarak personel harcamalari-
nin büyük kalemlerini hangi bakanlik veya kuruluslarin alacagina
bakalim:

Personel harcamalari ….743 Trilyon TL
Egitim…………………………205
Savunma…………………………96
Saglik …………………………71
Emniyet…………………………59
Jandarma………………………..27
Maliye………………………….25
Adalet………………………….22
Diyanet…………………………20
Tarim…………………………..16
Içisleri………………………..13
Disisleri………………………..9
Kültür…………………………..4
TBMM…………………………….4

Rakamlar sasirtici. Personel harcamalarinin yüzde 27.5’i egitim
kesimindeki kamu görevlilerine gidiyor… Türkiye’de adaleti sag-
layacak elemanlarin ödenekleri, din görevlilerinin ödeneginden
az… Türkiye’yi yöneten vali, kaymakam ve diger idari görevlile-
rin ödenekleri asagilarda… Koskoca Disisleri Bakanligi’nin disari-
daki, içerideki personeline, TBMM üyelerine verilen para kadar
para veriliyor.
Burada “haklinin hakkini hakliya vermek için”, personel sayila-
rini da hatirlatayim. Tüm kamu görevlilerinin yüzde 24.3’ünün
egitim hizmetlerinde oldugunu hatirlatayim.
Saglik hizmetlerindeki personel de tüm kamu görevlilerinin yüz-
de 11’i ama, personel ödeneneklerinin sadece yüzde 9’unu alabili-
yorlar.

Hizmet sinirlari itibariyle memur kadrolari

Genel
Sinif toplam

Genel idare hizmetleri……………486
Mülki idare A. hizmetleri ………2.053
Saglik hizmetleri…………….204.261
Teknik hizmetler………………96.719
Egitim ögretim hizmetleri……..446.505
Avukatlik hizmetleri……………2.614
Emniyet hizmetleri……………133.147
Din hizmetleri………………..81.221
Yardimci hizmetler……………261.395
Hakimlik savcilik hizmetleri……10.924
Ögretim elemanlari……………105.299
Toplam…………………….1.830.366

1.) 1.10.1994 tarihi itibariyle kullanilabilir serbest kadro sayila-
ridir.
2.) 926 sayili Türk Silahli Kuvvetleri Personel Kanunu’na tabi
personel hariçtir.
1996 yili bütçesinde cari harcamalara ayrilan pay 270 trilyon
lira. Milli Savunma Bakanligi toplam ödenegin yüzde 70’ini kul-
lanacak. Cari harcama ödenegi büyük kurulus ve bakanliklarin si-
ralamasi da (trilyon lira olarak) söyle:

Cari harcamalari…….270 Trilyon TL.
Savunma………………………190
Jandarma ……………………..25
Emniyet………………………..9
Saglik ………………………..5
Adalet ………………………..3
Disisleri………………………3
TBMM ………………………….3

Koskoca “genel bütçe”den kamu yatirimlarina ayrilabilen para
82 trilyon lira. Katma bütçeli kuruluslarin yapacaklari 106 trilyon
liralik yatirimlarla kamu yatirimlarinin 189 trilyon liraya yüksel-
mesi bekleniyor. Bu kadar para. ile kim ne yapabilir ki? En fazla
yatirim ödenegi aynlan kuruluslan siralayayim:

Yatirim harcamalari……189 Trilyon TL
Egitim………………………….23
Saglik…………………………..9
Basbakanlik………………………7
Ulastirma………………………..6
Emniyet………………………….5
Jandarma ………………………..4
TBMM…………………………….3
Cumhurbaskanligi………………….2

Özellikle yatirim harcâmalârina dikkatli bakmak lazim… Ulastir-
ma Bakanligi yol yapacak, haberlesme agi kuracak: Tahsisati 6
trilyon lira. TBMM’nin ne yatirim yapacagini bilemiyorum yati-
rim tahsisati 3 trilyon lira… Cumhurbaskanligina tüm ulastirma
yatirimlarinin üçte biri kadar yatirim tahsisati aynlmis…
Hayirli olsun…
Bu ön açiklamalardan sonra, kabaca, 1996 yili bütçesinin ana
ödenek kalemlerine dagilimini vereyim:

Bütçe tiarcamalari ….2.780 Trilyon TL
Savunma………………………..300
Egitim ………………………..247
Saglik …………………………92
Emniyet ………………………..74
Jandarma…………………………6
Adalet………………………….30
Tarim…………………………..21
Diyanet…………………………21
Disisleri ………………………19
Bayindirlik……………………..18
Içisleri ……………………….18

Neticede sunu belirtmek gerekir..: “Kapildik gidiyoruz… Bahti-
mizin rüzgârina” misali bir bütçe bu… Kimse üzerinde oynaya-
maz… Kimse bu bütçe ile bir sey yapamaz… Ama bu daha ne
kadar böyle gider, bu kördügümü kim nasil çözer bilemem..: Ben
bilemem ama, bunu tartismanin da zamani geldi.

 

Sende yorum yap