1972 yılında Türkiye neleri tartışıyordu?

, , Sende yorum yap

(Uzun dönemli kalkinmanin stratejisi denilince neler gündeme geliyordu)
Bundan 23 yil önce Birinci ve Ikinci Bes Yillik Kalkinma
Planlari dönemi tamamlanmis, Üçüncü Bes Yillik Kalkinma
Plani hazirlanirken, sadece 1973-1977 yillarini kapsayacak
5 yillik bir strateji yerine, daha uzun dönemli, Türkiye’nin
1995 yilina kadarki politikalarini belirleyecek 20 yillik yeni
bir perspektif arayisi gündeme gelmisti.
Ilginç olan, 1995 yilina kadarki dönemi kapsayacak bu
perspektif tartisilirken, Avrupa Ekonomik Toplulugu’na
tam üyelige imkan verecek ekonomik ve sosyal degisimin
bu sürede gerçeklestirilmesinin hedef alinmasidir.
***
1972 yilinda Türkiye için 20 yillik bir uzun dönemli stra-
tejisini hazirlayanlar, bu hazirliklarinin gerekçesini bakiniz
nasil açikliyorlar:
Ankara Anlasmasi ve Katma Protokol’a uygun bir kalkinma stratejisi
Birinci ve Ikinci Bes Yillik Planlar ile ulasilan sonuçlar, ka-
zanilan tecrübeler, karsilasilan sorunlar ve ortaya çikan ye-
ni durumlar, Üçüncü Bes Yillik Planin yeni bir perspektif
içinde hazirlanmasini gerektirmistir. Özellikle Ankara An-
lasmasi çerçevesinde Avrupa Ekonomik Toplulugu’na katil-
maya geçisi düzenleyen Katma Protokol, kalkinma politi-
kasinin yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kilmistir.”Uzun Dönemli Kalkinmanin ve Üçüncü Bes Yillik Kalkin-
ma Plani’nin Temel Hedefleri ve Stratejisi”, kalkinmanin ve
kalkinma planlamasinin anayasal temelleri ile ülkenin temel
sorunlari ve kalkinma potansiyeli gözönünde tutularak ha-
zirlanmistir. Ayrica, Katma Protokol’a Türkiye’nin perspek-
tif döneminde sanayilesmis toplumlar arasinda yer alma he-
defini gerçeklestirecek yönde ve özellikle sanayilesme açi-
sindan,uygulamada,esneklik verilecegi gözönünde tutulmus-
tur.
Bu stratejide, genel hedefler seçilirken, Avrupa Ekonomik
Toplulugu ülkeleri arasinda, belirgin bazi kriterlere göre, en
az gelismislik düzeyinde bulunan ülkenin fert basina gelir
seviyesi ile ekonomik yapisi somut bir örnek olarak alinmis-
tir. Bu gelir seviyesi ve ekonomik yapi üç nedenle benim-
senmistir: (i) Türkiye’nin milli güvenlik politikasi, böyle bir
gelismislik düzeyine ulasmayi zorunlu kilmaktadir. (ii) Be-
nimsenen gelir seviyesi ve ekonomik yapinin geregi olarak
22 yillik dönemde öngörülen hedefler, stratejik ilkelere uy-
gun politikalar izlendigi ve planlama araçlarinin etkin kulla-
nimi saglandigi takdirde gerçeklesebilir hedeflerdir. (iii) Ay-
rica bu hedefler,. Türkiye’nin Avrupa Ekonomik Toplulugu
içinde milli bütünlügünde ve öz yararlarindan kaybetmeden
kalkinmasina imkan saglayacak niteliktedir.
Reformlar, milli kültürel bütünlesme, sosyal daya-
nisma gibi bugün unutulan degerler stratejide yer
aliyor.
Birinci ve ikinci planlarda öngörülüp gerçeklestirilemeyen
“reformlar”in stratejide ayrintilarina girilmemis, yalnizca
esaslari ve sistem içinde yerleri belirtilmistir. Gerçekte re-
formlar, anayasanin buyrugu ve kalkinma planlamasinin
vazgeçilmez bir parçasidir. Bu nedenle, iktisadi, sosyal ve
kültürel kalkinmayi hizlandirmak için bu reformlarin en kisa
zamanda gerçeklestirilmesi zorunlu görülmüstür.
Stratejide, milli kültürel bütünlesmenin, sosyal dayanisma-
nin, duyarli ve etken bir kamu yönetiminin stratejik ilkelerle
özdeslesmis sistemli çabalari ile gerçeklestirilmesi öngörül-
müstür. Kisi mutlulugunun ve manevi huzurunun asgari ko-
sullari güçlenmis bir ulusun güvenligi ve hürriyeti içinde
saglanacagi tabii oldugundan, savunma çabalari ile gelisme
arasinda bir denge kurularak, savunma gücünün modern-
lestirilmesi, kalkinmanin kosullarindan biri olarak benim-
senmistir.
Planlarin kamu için emredici, özel sektör için yol
gösterici olma ilkesi
Uzun dönem için öngörülen gelir seviyesini ve ekonomik
yapiyi saglamada, kamu ve özel tesebbüse birlikte yer veren
karma ekonomi sistemi esas olacaktir. Planlar, kamu kesimi
için emredici, özel kesim için yol gösterici nitelik tasiyacak-
tir.
1995 yilina kadar uzun dönemli stratejide neler vardi?
1973 yilindan sonraki yillar için belirlenen uzun dönemli
kalkinma stratejisi 8 bölümde ortaya konulmustu.
Birinci bölümde, Türkiye’nin karsilastigi temel sorunlar an-
latilmaktadir.
Ikinci bölümde, kalkinma planlamasinin anayasal temelleri
açiklânmakta ve Türk toplumunun belli gelismislik düzeyine
ulasma özlemi belirtilmektedir. Bu özlemin gerçeklestirilmesi
için anayasanin devlete verdigi ödevler, bu ödevlerin sinirlari
ve ödevlerin yerine getirilmesinde izlenecek yöntem, anaya-
sa maddelerine dayanilarak açiklanmaktadir.
Üçüncü bölümde, sorunlari 1995’lerde büyük ölçüde çö-
zümlemek ve hedef alinan gelismislik düzeyini ve ekonomik
yapiyi saglamak için benimsenen amaçlar yer almaktadir.
Ayrica, bu bölümde amaçlarin öncelikleri ve birbirleriyle
uyumlari konularina de deginilmektedir.
Dördüncü bölümde, yeni bir perspektif geregi ve bunun
nedenleri anlatilmaktadir. Bu bölümde, yeni perspektifin
farkli bir yaklasimla ele alinacagi belirtilmektedir.
Besinci bölümde, uzun dönemli kalkinma hedefleri ve yeni
kalkinma hizi kavrami belirlenmektedir. Bu bölümde, 1995
yili için hedef alinan gelismislik düzeyine ve yapiya erismek
ve uzun dönemli amaçlari gerçeklestirmek üzere, Türki-
ye’nin potansiyellerini en yüksek düzeyde kullanarak ulasa-
bilecegi büyüklükler verilmistir.
Altinci bölümde, uzun dönemli amaçlari ve hedefleri ger-
çeklestirmede yararlanilacak planlama araçlari anlatilmakta-
dir. Bu araçlar “Bes Yillik Planlar”, “Yillik Programlar”,
“Sektör ve Alt Sektör Ana Planlari” ve “II Planlari” olarak
tanimlanmakta ve bu araçlarin yeni perspektif. anlayisina uy-
gün, dinamik bir yaklasimla hazirlanacagi açiklanmaktadir.
Yedinci bölümde, öngörülen kalkinma hizinin ve biçimi-
nin gerçeklestirilmesi için izlenecek politikalarin temel ilke-
leri yer almaktadir.
Sekizinci bölümde, yeni perspektifin Üçüncü Bes Yillik
Plani Dönemine yansiyacak hedef, araç ve politikalarinin
yalnizca esaslari verilmektedir.
(1972 yilinda hazirlanan yirmi yillik dönemi kapsayan
uzun dönemli kalkinma stratejisi çok önemli bir örnek ali-
nacak bir dökümandir. Uzun vadeli bir strateji dökümanin-
da ne gibi konular yer alir, hedefler nasil belirlenir? Bu ko-
nularda 7’inci Bes Yillik Kalkinma Plani Stratejisi tartisma-
larina isik tutacak niteliktedir. Yarinki yazida. bu önemli dö-
kümani açiklamaya devam edecegiz.)

 

Sende yorum yap